افزایش تومور در دو گونه قورباغه درختی در شمال کوئینزلند
در جنگلهای بارانی و مناطق شهریِ سرسبزِ فار نورث کوئینزلند¹، دو گونه قورباغه درختی بومی با یک مشکل نگرانکننده روبهرو شدهاند: رشدهای توموری. مواردی از قورباغهٔ درختی لبسفید² و قورباغهٔ درختی سبز³ که تومور دارند، طی حدود ۲۵ سال گذشته در مناطق کشاورزی اطراف کِرنز⁴ و چند نقطه دیگر در شمال دور ثبت شده بود؛ اما حالا همین موارد در حومههای داخلی و پر درخت شهر هم دیده میشود.
یک مطالعه تازه توسط دانشمندانِ یونیورسیتی آو کوئینزلند⁵ با همکاری سازمان نجات و بازتوانیِ مستقر در اینیسفِیل⁶ با نام فراگ سیف اینک⁷ انجام میشود تا علت این تومورها مشخص شود. این گروه نجات، مرکزی را اداره میکند که به گفتهٔ رئیس بنیانگذار آن، دِبورا پِرگولوتی⁸، میتواند «اولین بیمارستان قورباغه» در جهان باشد.
نمونهبرداری، ارسال با پیک، و بررسیهای آزمایشگاهی
دِبورا پِرگولوتی⁸ میگوید در سالهای اخیر تعداد قورباغههای لبسفید و سبزی که با تومور به این مرکز میرسند بیشتر شده است. او توضیح داد نقش فراگ سیف اینک⁷ این است که قورباغههای مبتلا را تحویل بگیرد، با یک دامپزشک در کِرنز⁴ برای نمونهبرداری بافتی هماهنگ کند و سپس نمونهها را برای بررسیهای گسترده به یونیورسیتی آو کوئینزلند⁵ و سایر مؤسسهها ارسال کند. این بررسیها شامل هیستوپاتولوژی (ارزیابی بافت زیر میکروسکوپ)، توکسیکولوژی (بررسی مواد شیمیایی و سمّی) و شناسایی ویروسهاست.
به گفتهٔ او، از سال ۱۹۹۸ تاکنون این «بیمارستان قورباغه» حدود ۷۰ مورد قورباغه درختیِ دارای تومور را ثبت کرده است.
تومورها از کجا میآیند؟ فرضیهٔ مواد شیمیایی یا ویروسها
محقق اصلی این مطالعه دکتر ویویانا گونزالِز-آستودیّو⁹، مدرس ارشد بالینی و آسیبشناسِ آناتومیکِ دارای بورد در یونیورسیتی آو کوئینزلند⁵ است. او قطعههایی از بافتِ درگیرِ تومور را برمیدارد و تغییرهای بافتی و سلولی را بررسی میکند تا ماهیتِ تومور و الگوی رشد آن مشخص شود.
دکتر ویویانا گونزالِز-آستودیّو⁹ میگوید ممکن است یک مادهٔ شیمیایی در ایجاد این تومورها نقش داشته باشد؛ اما در عین حال ویروسهایی هم وجود دارند که به «سرطانزایی» شناخته میشوند و میتوانند باعث ایجاد تومور شوند. او توضیح داد اندازهٔ تومورها متفاوت است و بسیاری از آنها نزدیک بخشهای حیاتی مثل دهان و چشم رشد میکنند؛ در نتیجه حتی اگر تومور از نظر پزشکی «خوشخیم» باشد، محل قرارگیریاش میتواند به مرگ قورباغه منجر شود. برخی قورباغهها هم چند تومور همزمان دارند و تیم تحقیق باید مشخص کند دقیقاً با چه نوع توموری روبهرو است.
چرا موضوع فقط دربارهٔ قورباغهها نیست؟
دکتر ویویانا گونزالِز-آستودیّو⁹ گفت این احتمال هم مطرح است که عامل اثرگذار بر قورباغهها، بتواند با سلامت انسان هم مرتبط باشد؛ بنابراین روشن شدن علت تومورها اهمیت بیشتری پیدا میکند.
طبق توضیح دِبورا پِرگولوتی⁸، قورباغههای مبتلا توسط دامپزشکِ کِرنز⁴ «یوتانایز» میشوند و بعد با پیک به بریزبین¹⁰ ارسال میشوند. هزینه این فرایند حدود ۶۰۰ تا ۱۲۰۰ دلار است؛ اما او میگوید این کار برای حفظ کیفیت و یکپارچگی بافتِ نمونهها ضروری است.
پِرگولوتی⁸ همچنین اشاره کرد قورباغههای مبتلا میتوانند سرنخهایی از مسائل بزرگتر محیطزیستی بدهند و هشدار داد اگر علت مشخص نشود، ممکن است مشکل به سطوح بالاترِ زنجیره غذایی هم راه پیدا کند.
قورباغهها بهعنوان «نشانگر زیستی»
دکتر ویویانا گونزالِز-آستودیّو⁹ گفت قورباغهها نشانگر زیستی هستند؛ یعنی چون تماس نزدیکی با زیستبوم دارند، بیماریها و تغییرات در آنها میتواند علامتی باشد از اینکه در محیط مشکلی وجود دارد. او گفت قورباغهها مثل «نگهبانها» یا «دیدهبانها» هستند و هر عاملی که باعث بیماری یا مرگ آنها شود، میتواند نشانهای از وضعیت محیط اطراف باشد.
بودجه و ادامهٔ پروژه تا جون ۲۰۲۷
این مطالعه برای بررسی ۱۸ قورباغه، از رویال سوسایتی آو کوئینزلند¹¹ کمکهزینه دریافت کرده است. با این حال، پِرگولوتی⁸ میگوید بیمارستان قورباغه بیشتر با کمکهای مردمی و «بودجههای پراکنده» اداره میشود و بخش عمده این حمایتها گاهی از سوی کوئینزلند گاورنمنت¹² تأمین میشود.
او فراگ سیف اینک⁷ را در سال ۱۹۹۸ بهعنوان یک سرویس نجات و بازتوانی راهاندازی کرد؛ در ابتدا با هدف پایش بیماریها پس از مشاهده آسیبهایی که چیترید فَنگِس¹³ به جمعیت قورباغهها زده بود. این کار بهمرور به تلاش برای شناخت بهترِ شکل بروز بیماریها و انگلها تبدیل شد. در سالهای نخست، بیشتر پروندهها مربوط به آسیبهایی مثل شکستگی پا یا حملهٔ گربهها، بوچربِرد¹⁴ یا مارها بود؛ اما به گفتهٔ او، ظرف یک سال، موارد تومور هم دیده شد. اکنون تیم کوچکی از داوطلبها کمک میکنند و بهطور متوسط حدود ۴۰ قورباغه در محفظههای این مرکز نگهداری میشوند؛ برای آنهایی هم که امکان بازتوانی دارند، محلهای امنی در جنگل بارانی، دور از ترافیک و گربهها و سگها، برای رهاسازی انتخاب میشود.
پِرگولوتی⁸ گفت این کار چالشهایی هم دارد و بهدلیل قرار داشتن مرکز در محیط شهری، از نظر فضا و امکانات محدود هستند و به انتقال فوری به مکان مناسبتر نیاز دارند.
این مطالعه قرار است تا جون ۲۰۲۷ ادامه داشته باشد و با پشتیبانیِ تیم اکوسِرویلَنس سیستمزِ سیاسآیآراو¹⁵ و پژوهشگرانِ یونیورسیتی آو سیدنی¹⁶ پیش میرود.
نقش مردم و نبود گزارشدهی استاندارد
دکتر ویویانا گونزالِز-آستودیّو⁹ تأکید کرد همکاری عمومی برای موفقیت پروژه مهم است، چون سازوکار استانداردی برای گزارش موارد تومور در قورباغهها وجود ندارد؛ بنابراین مشخص نیست چه تعداد مورد توسط دامپزشکان یا گروههای نجات دیگر مشاهده یا درمان شده است. او گفت «بهصورت تجربی» این مرکز نجات فکر میکند تومورها در حال رایجتر شدن هستند، اما نیاز است این ادعا با داده و پژوهش علمی پشتیبانی شود.
اگر قورباغهای با برآمدگی دیدید چه کنید؟
پِرگولوتی⁸ میگوید بهترین کار برای افرادی—بهخصوص در کوئینزلند¹⁷—که قورباغهای با برآمدگی روی بدن میبینند یا قورباغهای را در روز و در فضای باز مشاهده میکنند، این است که از آن عکس بگیرند، موقعیت مکانی را یادداشت کنند و برای راهنمایی با فراگ سیف اینک⁷ تماس بگیرند.
فراگ سیف اینک⁷ از طریق تلفن 07 4006 3784 یا ایمیل [email protected] قابل تماس است.
پاورقی منابع نامهای انگلیسی:
¹ Far North Queensland
² White-lipped tree frog
³ Green tree frog
⁴ Cairns
⁵ The University of Queensland (UQ)
⁶ Innisfail
⁷ Frog Safe Inc.
⁸ Deborah Pergolotti
⁹ Dr Viviana Gonzalez-Astudillo
¹⁰ Brisbane
¹¹ Royal Society of Queensland
¹² Queensland Government
¹³ chytrid fungus
¹⁴ butcherbirds
¹⁵ CSIRO Ecosurveillance Systems Team
¹⁶ University of Sydney
¹⁷ Queensland
