انتقاد سناتور مستقل از طرح پیشنهادی کپیرایت
سناتور مستقل، دیوید پوکاک¹، از دولت فدرال به خاطر پیشنهادهایی انتقاد کرده که ممکن است به شرکتهای هوش مصنوعی اجازه دهد برای آموزش مدلهایشان از آثار خلاقانه استرالیایی استفاده کنند؛ مگر اینکه صاحبان کپیرایت بهصورت فعال درخواست «انصراف» یا همان اپتاوت را ثبت کنند.
این پیشنهادها همزمان با تلاش دولت حزب کارگر² برای جذب سرمایهگذاریهای بزرگ از سوی شرکتهای جهانی هوش مصنوعی مطرح شده؛ از جمله سرمایهگذاری در تأسیسات آموزشی و دیتاسنترها. منتقدان میگویند این مسیر میتواند به تضعیف محافظتهای کپیرایت در برابر وعده سرمایهگذاریهای فناوری منجر شود.
تغییر پیشنهادی: جابهجایی مسئولیت از شرکتها به خالقان
طبق اسنادی که برای وزارت دادستانی کل³ تهیه شده، گزینههایی مطرح است که دسترسی شرکتهای هوش مصنوعی به محتوای آنلاین استرالیا را گستردهتر میکند. در یک مدل، شرکتها میتوانند از آثاری استفاده کنند که صاحبانشان رسماً اپتاوت نکردهاند؛ به شرط آنکه به یک نهاد مرکزی پرداخت انجام دهند یا با نهادهای نماینده صاحبان حقوق، قرارداد مجوز (لایسنس) ببندند.
گزینه دوم این است که شرکتهای هوش مصنوعی پس از مذاکره و توافق با حداقل تعداد مشخصی از سازمانهای دارنده حقوق در استرالیا، اجازه آموزش روی محتوای آنلاین را بگیرند. طبق گزارش ایبیسی⁴، چنین توافقهایی میتواند به شرکتها دسترسی حقوقی به مجموعه گستردهتری از محتوا بدهد، بدون آنکه لازم باشد برای تکتک خالقانی که اثرشان استفاده شده، جداگانه پرداخت اضافی انجام شود.
منتقدان میگویند نتیجه عملی این رویکرد، وارونه شدن پیشفرض معمول کپیرایت است. به جای اینکه شرکتهای فناوری قبل از استفاده از کتابها، موسیقی، روزنامهنگاری، هنرهای تجسمی و دیگر آثار اجازه بگیرند، خالقان باید برای جلوگیری از این استفاده اقدام کنند.
پوکاک¹ گفته این رویکرد میتواند منافع شرکتهای فناوری را بالاتر از منافع استرالیاییهایی قرار دهد که اثر تولید میکنند و مالک آن هستند. او پرسیده چرا استرالیا باید برای همراهی با اهداف تجاری شرکتهای هوش مصنوعی، صنایع خلاق خود را تضعیف کند.
فشار سرمایهگذاری و گره زیرساختهای هوش مصنوعی
این اختلاف درباره کپیرایت، با برنامه دولت برای جذب سرمایهگذاری در زیرساختهای هوش مصنوعی گره خورده است. شرکتهایی مانند اوپنایآی⁵ و آنتروپیک⁶ گفتهاند چارچوب فعلی کپیرایت در استرالیا مانعی برای راهاندازی تأسیسات آموزش مدل در این کشور است.
در همین زمینه، آنتروپیک⁶ جداگانه یک اجارهنامه بلندمدت در وسترن داونز دیجیتال پارک⁷ در کویینزلند⁸ امضا کرده و ظرفیت آن قرار است از سال ۲۰۲۷ در دسترس قرار بگیرد. این توافق، اندازه سرمایهگذاریهای زیرساختی مطرحشده را نشان میدهد و همزمان بحث را داغتر کرده که آیا پروژههای دیتاسنتر باید روی سیاست ملی کپیرایت اثر بگذارند یا نه.
چالش دولت این است که در کنار جذب منافع اقتصادی و راهبردی هوش مصنوعی، محافظت از هنرمندان، نویسندگان، موسیقیدانان، ناشران و دیگر دارندگان حقوق را هم حفظ کند. وزیران بارها گفتهاند خالقان استرالیایی باید کنترل استفاده از آثارشان را داشته باشند و جبران مالی منصفانه دریافت کنند.
نگرانیهای بخش خلاق از سیستم «اپتاوت»
نمایندگان بخشهای خلاق با هر سیستمی که مسئولیت حفاظت از اثر را بر دوش خالقان میگذارد مخالفت کردهاند. طبق پیشنهادها، صاحبان محتوا اگر اپتاوت نکنند ممکن است آثارشان بدون مذاکره برای مجوز فردی استفاده شود.
منتقدان میگویند این موضوع برای فریلنسرها و دارندگان حقوق کوچک دشوارتر است، چون ممکن است منابع لازم برای رصد اینکه آثارشان چگونه جمعآوری یا پردازش میشود را نداشته باشند. همچنین میتواند قدرت چانهزنی خالقان را کاهش دهد؛ چون شرکتهای هوش مصنوعی از «استفاده پیشفرض» شروع میکنند و فقط با برخی سازمانهای منتخب مذاکره میکنند.
نگرانیها فقط به «پرداختنشدن» محدود نیست. برخی هنرمندان و ناشران میگویند محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی که با آثارشان آموزش دیده، میتواند در بازار با خودشان رقابت کند، در حالی که شرکتهای سازنده سیستمها کنترل محصول تجاری نهایی را در اختیار دارند.
موضع دولت: حفاظتها باقی میماند
دولت حزب کارگر² این ادعا را رد کرده که در حال کنار گذاشتن خالقان استرالیایی است. در پرسشهای سنا، نمایندگان دولت گفتهاند جذب سرمایهگذاری هوش مصنوعی پیشرو به معنی حذف کنترل و سازوکارهای پرداخت برای صاحبان کپیرایت نیست و حفاظت قوی از هنرمندان و سازمانهای رسانهای محور سیاست هوش مصنوعی استرالیا میماند.
وزارت دادستانی کل³ در حال مشورت با خالقان، سازمانهای رسانهای و شرکتهای هوش مصنوعی درباره اصلاحات احتمالی است. طبق گزارشها، گزینهها شامل تدابیری مثل جریمه برای نادیده گرفتن درخواستهای اپتاوت، الزامهای شفافیت و ممیزی، حفاظت از مالکیت فرهنگی و فکری بومیان⁹، و تعهد به تلاش معقول برای جلوگیری از استفاده از محتوای دزدی است.
با این حال، پوکاک¹ گفته اطمینانبخشیهای عمومی دولت با گزینههایی که در مشورتهای محرمانه مطرح میشود همخوان نیست و این پیشنهادها در عمل بار مسئولیت را از شرکتهای هوش مصنوعیِ متقاضی مجوز، به دوش خالقانی میاندازد که تلاش میکنند از حقوقشان دفاع کنند.
آزمون بزرگتر برای راهبرد هوش مصنوعی دولت
این اختلاف، تنش مرکزی در رویکرد دولت آنتونی آلبانیزی¹⁰ به هوش مصنوعی را نشان میدهد: دولت میخواهد استرالیا مقصد زیرساختهای پیشرفته هوش مصنوعی، سرمایهگذاری انرژیهای تجدیدپذیر و مشاغل تخصصی باشد؛ و همزمان گفته رشد فناوری نباید به بهای کارگران استرالیایی، تولید فرهنگی یا مالکیت فکری تمام شود.
برای خالقان، موضوع این است که آیا سرمایهگذاری روی دیتاسنترها میتواند توجیهی برای تغییر قواعد استفاده از آثارشان باشد یا نه. برای دولت هم تصمیمگیری در این باره به جذب شرکتهای پیشرو و حفظ اعتماد عمومی به چارچوب تنظیمگری مرتبط است.
پاورقی نامها (اصل انگلیسی)
¹ David Pocock
² Labor
³ Attorney-General’s Department
⁴ ABC
⁵ OpenAI
⁶ Anthropic
⁷ Western Downs Digital Park
⁸ Queensland
⁹ Indigenous Cultural and Intellectual Property
¹⁰ Anthony Albanese
Source: theguardian.com, canberratimes.com.au, smh.com.au, abc.net.au, capitalbrief.com, youtube.com, mixvale.com.br, minister.defence.gov.au, au.news.yahoo.com, thread.news, psnews.com.au