جهش قیمت نفت در پی حملات جدید آمریکا به ایران؛ بازارهای استرالیا زیر فشار

جهش نفت با موج تازه حملات آمریکا به ایران

قیمت نفت پس از آن‌که ایالات متحده آمریکا موج تازه‌ای از حملات را علیه اهدافی در ایران¹ انجام داد، به رشد تند خود ادامه داد؛ در همین حال تهران² وعده پاسخ داد و هشدار داد رفت‌وآمد کشتی‌ها در تنگه هرمز³ ممکن است با محدودیت‌های بیشتری روبه‌رو شود.

نفت برنت⁴ در معاملات ابتدایی روز ۲ سپتامبر نزدیک به ۱٪ رشد کرد و به ۹۵٫۵۲ دلار در هر بشکه رسید. هم‌زمان قراردادهای آتی وست تگزاس اینترمدیت⁵ نیز حدود ۰٫۹٪ افزایش یافت و به ۹۱٫۰۲ دلار رسید. هر دو شاخص در جلسه قبل بیش از ۴ دلار افزایش قیمت ثبت کرده بودند که بزرگ‌ترین جهش روزانه آن‌ها در چند هفته اخیر محسوب می‌شد.

جزئیات عملیات و واکنش‌ها

طبق اعلام فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)⁶، عملیات اخیر آمریکا سایت‌هایی را هدف گرفت که به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی⁷ مرتبط دانسته شد؛ از جمله سامانه‌های پدافندی، تأسیسات راداری، دارایی‌های دریایی، قابلیت‌های مین‌گذاری و مراکز ارتباطی. واشنگتن⁸ گفت این حملات پس از تلاش‌های ادعایی ایران برای حمله به کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز و نیز اقدام علیه نیروهای آمریکایی در منطقه انجام شده است.

دونالد ترامپ⁹، رئیس‌جمهور آمریکا، این حملات را «بزرگ و قدرتمند» توصیف کرد و گفت در پاسخ به تلاش ادعایی ایران برای کار گذاشتن مین دریایی در این آبراه راهبردی انجام شده است. او هشدار داد اگر ایران تلافی کند، با پاسخ شدیدتری روبه‌رو خواهد شد.

با این حال ایران وعده واکنش داد. سپاه پاسداران اعلام کرد حملات آمریکا با تلافی «کوبنده» روبه‌رو می‌شود و همچنین تهدید کرد محدودیت‌ها بر عبور و مرور کشتی‌ها در تنگه هرمز را سخت‌تر خواهد کرد. خبرگزاری رویترز¹⁰ گزارش داد تهران همچنین اهدافی مرتبط با آمریکا را در اردن¹¹، بحرین¹² و عراق¹³ هدف گرفته و مدعی وارد شدن تلفات قابل توجه شده است؛ ادعایی که واشنگتن آن را رد کرد.

هرمز در مرکز شوک انرژی

تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین کریدورهای انرژی جهان است و پیش از تشدید درگیری‌ها، حدود یک‌پنجم مصرف جهانی نفت از این مسیر عبور می‌کرد. طبق گزارش‌ها، ایران عملاً این آبراه را به روی کشتیرانی تجاری بسته و هشدارهای تازه سپاه، نگرانی‌ها را درباره تداوم یا بدتر شدن اختلال افزایش داده است.

این وضعیت روی جریان صادرات نفت خام هم اثر گذاشته است. رویترز گزارش داد ایران حدود هفت هفته بدون صادرات معنادار نفت خام از طریق هرمز بوده و این انسداد، عرضه را شدیدتر از سال‌ها تحریم مختل کرده است.

احتمال حملات بیشتر به نفتکش‌ها، فعالیت‌های جدید مین‌گذاری یا طولانی شدن بسته‌ماندن آبراه، باعث شده بازار نفت نسبت به تحولات نظامی حساس‌تر شود. همچنین گزارش‌هایی از حمله به دو نفتکش هنگام خروج از تنگه منتشر شد که نگرانی‌ها درباره امنیت کشتیرانی تجاری را تشدید کرده است.

بر اساس گزارش ال‌مانیتور¹⁴، نفت برنت در روز ۱ سپتامبر بیش از ۴٪ رشد کرد و در معاملات بعدازظهر به ۹۴٫۴۲ دلار رسید؛ افزایشی که پس از حملات آمریکا به مواضع سپاه در جنوب ایران و گزارش‌هایی درباره انفجارهایی در نزدیکی بندرعباس¹⁵، چابهار¹⁶ و جزیره قشم¹⁷ رخ داد.

بازگشت نگرانی‌های تورم و نرخ بهره

رالی نفت روی بازارهای مالی گسترده‌تر هم اثر گذاشته است. افزایش قیمت انرژی می‌تواند فشارهای تورمی را تقویت کند، به‌ویژه اگر قیمت بالای نفت به هزینه‌های حمل‌ونقل، تولید و سوخت خانوارها منتقل شود.

بازده اوراق خزانه‌داری ۱۰ساله آمریکا به ۴٫۷۹٪ رسید که بالاترین سطح از اوایل ۲۰۲۵ گزارش شد؛ در حالی که سرمایه‌گذاران بررسی می‌کنند شوک انرژی چه اثری بر چشم‌انداز نرخ‌های بهره خواهد داشت. شبکه سی‌ان‌بی‌سی¹⁸ گزارش داد تشدید تنش‌ها دوباره نگرانی درباره افزایش نرخ بهره را پس از دوره‌ای آرام‌تر در بازارها زنده کرد و هم‌زمان به بالا رفتن قیمت نفت و بازده اوراق کمک کرد.

در گزارش‌ها آمده است اگر درگیری‌ها علاوه بر کشتیرانی، تولید را هم تحت تأثیر قرار دهد، ریسک‌های اقتصادی جدی‌تر می‌شود. همچنین مطرح شده که اگر حملات متوقف شود و کشتی‌ها دوباره عبور را از سر بگیرند، ممکن است بخشی از «حق بیمه ریسک» کاهش پیدا کند؛ اما اختلال طولانی‌مدت در هرمز می‌تواند بر موجودی‌ها، هزینه حمل‌ونقل دریایی و زنجیره تأمین پالایشگاه‌ها در سراسر جهان فشار وارد کند.

تمرکز بازارها بر واکنش بعدی

در حال حاضر معامله‌گران دنبال این هستند که تبادل حملات به یک رویداد محدود ختم می‌شود یا آغاز تشدید گسترده‌تر در منطقه است. آمریکا تهدید به حملات بیشتر کرده و ایران نیز از قصد خود برای تحمیل هزینه بالاتر به نیروهای آمریکایی و محدود کردن حرکت نفت از مسیر خلیج فارس گفته است.

این عدم قطعیت باعث شده «پرمیوم ژئوپلیتیک» قابل توجهی در قیمت نفت باقی بماند. عبور برنت از سطح ۹۴ دلار و بالا رفتن WTI به بالای ۹۱ دلار، علاوه بر کاهش ظرفیت کشتیرانی، با ریسک اختلال طولانی‌تر نیز گره خورده است.

در صورت نبود کاهش سریع تنش از مسیرهای دیپلماتیک، بازار نفت همچنان به تحولات اطراف تنگه هرمز واکنش نشان می‌دهد و هر خبر تازه درباره حملات، حادثه برای نفتکش‌ها یا هشدار درباره مین‌ها می‌تواند نگرانی‌های عرضه را بالا نگه دارد.

پاورقی نام‌های انگلیسی:

¹ Iran | ² Tehran | ³ Strait of Hormuz | ⁴ Brent crude | ⁵ West Texas Intermediate (WTI) | ⁶ U.S. Central Command (CENTCOM) | ⁷ Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) | ⁸ Washington | ⁹ Donald Trump | ¹⁰ Reuters | ¹¹ Jordan | ¹² Bahrain | ¹³ Iraq | ¹⁴ Al-Monitor | ¹⁵ Bandar Abbas | ¹⁶ Chabahar | ¹⁷ Qeshm Island | ¹⁸ CNBC