امید تازه برای بیماران سرطان پوست؛ موفقیت آزمایش واکسن جدید در آمریکا

جهش سهام «مدرنا» پس از خبر واکسن ملانوم

سهام شرکت داروسازی «مدرنا»¹ پس از انتشار نتایج مثبت یک کارآزمایی بالینی مهم درباره واکسنی جدید برای سرطان پوست، در یک شب بیش از ۱۷۰ درصد رشد کرد. این واکسن که با همکاری «مرک»² توسعه داده شده، برای درمان «ملانوم»³ به شکل شخصی‌سازی‌شده طراحی شده است.

طبق اعلام دو شرکت، در یک کارآزمایی بزرگ فاز ۳، درمان آزمایشیِ ملانوم که متناسب با تومور مشخصِ هر بیمار ساخته می‌شود، توانسته احتمال بازگشت سرطان را کاهش دهد و از گسترش آن به اندام‌های دیگر جلوگیری کند. بعد از اعلام این خبر، سهام «مدرنا»¹ تا حدود ۱۷۰ درصد جهش کرد و به حدود ۱۷۴ دلار آمریکا رسید و سهام «مرک»² هم بیش از ۱۲ درصد افزایش یافت و به حدود ۱۵۲ دلار آمریکا رسید.

قیمت سهام «مدرنا»¹ پیش از این اعلام، حدود ۶۲٫۵ دلار بود؛ سهم این شرکت بعد از دوره اوج‌گیری در دوران همه‌گیری «کووید-۱۹»⁴ (که زمانی بالای ۳۰۰ دلار هم رفته بود) افت کرده بود.

نام این واکسن «اینتیسمِران آتوژِن»⁵ است و بر پایه فناوری «ام‌آر‌اِن‌ای»⁶ ساخته شده؛ همان فناوری‌ای که در واکسن‌های «کووید-۱۹»⁴ به کار رفت. پژوهشگران سال‌ها روی درمان‌های مبتنی بر «ام‌آر‌اِن‌ای»⁶ برای سرطان کار کرده‌اند، اما شرکت‌ها می‌گویند این نخستین بار است که یک درمانِ سرطانِ مبتنی بر این فناوری در یک کارآزمایی فاز ۳ نتیجه مثبت نشان می‌دهد.

به گفته شرکت‌ها، وقتی «اینتیسمِران آتوژِن»⁵ همراه با داروی ایمنی‌درمانی «پِمبرولیزومَب»⁷ (که درمان استاندارد فعلی هم محسوب می‌شود) تجویز شد، توانست از عود ملانوم جلوگیری کند و همچنین مانع پخش شدن سرطان به اعضای دیگر بدن شود.

این کارآزمایی حدود یک سال طول کشید و ۱۱۳۷ بیمار در آن شرکت کردند. همه بیماران پیش‌تر تومورشان با جراحی برداشته شده بود و سپس به‌صورت تصادفی به دو گروه تقسیم شدند: حدود دو سوم درمان جدید به‌علاوه «پِمبرولیزومَب»⁷ را دریافت کردند و باقی افراد فقط «پِمبرولیزومَب»⁷ گرفتند.

دو شرکت اعلام کردند داده‌های کامل را در یک کنفرانس بین‌المللی آینده ارائه می‌کنند و روند ارائه مدارک به نهادهای ناظر برای دریافت مجوز را آغاز خواهند کرد.

در بیانیه مشترک، پروفسور «جورجینا لانگ»⁸، پژوهشگر اصلی مطالعه و مدیر پزشکی «ملانُما اینستیتوت آسترالیا»⁹، این نتایج را «لحظه‌ای شاخص» برای درمان کمکی (ادجوانت) ملانوم توصیف کرد و گفت ترکیب «اینتیسمِران»⁵ با «پِمبرولیزومَب»⁷ می‌تواند مسیر درمانی تازه‌ای در مرحله ادجوانت ایجاد کند و به بیماران کمک کند مدت بیشتری بدون سرطان بمانند.

در متن گزارش همچنین به وضعیت استرالیا اشاره شده است: استرالیا یکی از بالاترین نرخ‌های ملانوم را در جهان دارد و گاهی از آن به‌عنوان «سرطان ملی استرالیا» یاد می‌شود. طبق برآوردها حدود ۱۶٬۸۰۰ نفر در هر سال در استرالیا تشخیص ملانوم می‌گیرند و حدود ۱۳۰۰ نفر هم جانشان را از دست می‌دهند. این بیماری در گروه سنی ۲۰ تا ۳۹ سال شایع‌تر گزارش شده است. در سال‌های اخیر، پیشرفت‌هایی در درمان‌های رایج رخ داده و نرخ بقای پنج‌ساله از کمتر از ۱۰ درصد در سال ۲۰۱۱ به بیش از ۵۵ درصد در سال ۲۰۲۴ رسیده است.

از نظر سازوکار، درمان به این شکل توضیح داده شده: از تومور بیمار نمونه‌برداری می‌شود، «امضای جهشی» یا «اثر انگشت» ژنتیکیِ مخصوص همان تومور شناسایی می‌شود و سپس با استفاده از فناوری «ام‌آر‌اِن‌ای»⁶ درمانی طراحی می‌شود که بدن را برای حمله به هدف‌های مشخص آموزش می‌دهد. فناوری «ام‌آر‌اِن‌ای»⁶ از دستورالعمل‌های مولکولی مصنوعی استفاده می‌کند که در ذرات بسیار ریزِ چربی بسته‌بندی شده‌اند تا بدن پروتئین‌های مشخصی بسازد.

«ملانوم»³ یکی از کشنده‌ترین انواع سرطان پوست است و در سال ۲۰۲۲ بیش از ۳۳۰ هزار مورد جدید آن در جهان تشخیص داده شد.

مدیرعامل «مدرنا»¹، «استفان بانسِل»¹⁰، در بیانیه‌ای گفت این شرکت با همکاری «مرک»² در حال بررسی «اینتیسمِران»⁵ همراه با «پِمبرولیزومَب»⁷ و سایر درمان‌های ضدسرطان و همچنین به‌صورت تک‌درمانی در چند نوع تومور و مراحل مختلف بیماری است؛ از جمله ملانوم، سرطان ریه، مثانه و کلیه.

به نقل از «جنیس مِهنِرت»¹¹، پژوهشگر ارشد یک مطالعه کوچک‌تر که نتایجش در ماه جون منتشر شد، ملانوم می‌تواند هدف مناسبی برای واکسن باشد، چون «به‌طور ویژه‌ای در برابر سیستم ایمنی آسیب‌پذیر است». او در گفت‌وگو با «سی‌ان‌ان»¹² گفته از دیدن نتیجه گرفتن این ایده نوآورانه پس از سال‌ها کار و با مشارکت بیش از هزار بیمار هیجان‌زده است.

همچنین «کارن نادسن»¹³، مدیر «پارکر اینستیتوت فور کَنسر ایمیونوتِراپی»¹⁴، به «رویترز»¹⁵ گفت نتایج این کارآزمایی می‌تواند نشانه شروع دوره‌ای تازه برای درمان سرطان‌های تومور جامد باشد و این موفقیت، حوزه ایمنی‌درمانی را وارد مرحله بعدی می‌کند.

پاورقی نام‌ها

¹ Moderna

² Merck

³ Melanoma

⁴ Covid-19

⁵ intismeran autogene

⁶ mRNA (messenger ribonucleic acid)

⁷ pembrolizumab

⁸ Georgina Long

⁹ Melanoma Institute Australia

¹⁰ Stephane Bancel

¹¹ Janice Mehnert

¹² CNN

¹³ Karen Knudsen

¹⁴ Parker Institute for Cancer Immunotherapy

¹⁵ Reuters