پیوند ثروت یک میلیاردِر استرالیایی با پروندههای فساد در چین
یک تحقیق ایبیسی نیوز¹ میگوید ثروت فیلیپ لی²، میلیاردِر استرالیایی، با پروندههای بزرگ فساد در چین که پای چند نفر از بستگانش در میان است، گره خورده است. این گزارش بعد از آن توجهها را پررنگتر میداند که پسر ۲۵ ساله او، فلیکس لی³، ماه گذشته در عمارت خانوادگیشان در پوینت پایپر⁴ (ملک مشهور به ماندالای⁵) یک شام جمعآوری کمک مالی برای حزب کارگر برگزار کرد؛ شامی که آنتونی آلبانیزی⁶، دنیل اندروز⁷ (نخستوزیر سابق ویکتوریا) و چند مدیر بانکی هم در آن حاضر بودند.
طبق یافتههای ایبیسی، فیلیپ لی دامادِ یک مقام بدنامِ حوزه حملونقل در چین، یعنی نیو ههاِن⁸، بوده؛ فردی که گفته میشود در دهه ۱۹۹۰ قراردادهای ساخت بزرگراه را با قیمتهای افزایشیافته در استان گوانگدونگ⁹ به سمت شرکتِ مرتبط با لی هدایت کرده است. یک دادگاه در سال ۲۰۰۵ اعلام کرده بود هزینه پروژه بیش از ۱۰۰ میلیون یوان (حدود ۲۱ میلیون دلار) افزایش داده شده و مجموع آن به بیش از ۱۸۰ میلیون یوان (حدود ۳۷.۶ میلیون دلار) رسیده است؛ موضوعی که به گفته دادگاه، به زیان بودجه عمومی تمام شده است.
در این گزارش تاکید شده فیلیپ لی در ارتباط با اقدامات پدرزنش به ارتکاب تخلف متهم نشده است.
عمارت «ماندالای» و پرونده مالیاتی در استرالیا
ایبیسی میگوید عمارت سهطبقه و اروپاییسبکِ خانواده در پوینت پایپر—که چشمانداز هاربر بریج¹⁰ و اوپرا هاوس¹¹ را دارد—در گذشته موضوع دستور «فریز» داراییها بوده است. بر اساس گزارش، اداره مالیات استرالیا (ATO)¹² در سال ۲۰۲۱ این زوج را بابت ادعای بیش از ۲۷۸ میلیون دلار مالیات پرداختنشده پیگیری کرد و با دستور دادگاه، داراییهای استرالیایی آنها را مسدود کرد.
طبق جزئیات منتشرشده، این دستورها طیفی از داراییها را پوشش میداد: ۱۷ ملک مسکونی، تجاری و روستایی، حسابهایی مرتبط با استار سیتی کازینو¹³، و خودروهای لوکس از جمله بنتلی¹⁴، رولزرویس گوست¹⁵ و پورشه کاین¹⁶. گزارش میگوید خانواده لی هرگونه تخلف را رد کرده و بعداً با ATO به یک توافق برای مبلغی نامشخص رسیدهاند. همزمان، یک «شارژِ کامنولث» روی املاک آنها—از جمله ماندالای—تا زمان تسویه کامل بدهی ثبت مانده است.
ایبیسی مینویسد وقتی ماه گذشته در برنامه اینسایدرز¹⁷ از آلبانیزی درباره نگرانیاش نسبت به ادعاهای ATO پرسیده شد، او گفت از این مسائل «اطلاع ندارد» و تاکید کرد فیلیپ لی آن شب در مهمانی حضور نداشت. در ادامه، کارشناس حوزه سلامت اداری، جفری واتسون¹⁸، حضور نخستوزیر در شامی در ملکی مرتبط با «یک تحقیق جدی مالیاتی» را «بهشدت ناکارآمد» و «عمیقاً رضایتبخشنبودن» توصیف کرده است.
واتسون—که به عنوان مدیر بنیانگذار مرکز سلامت عمومی¹⁹ معرفی شده—گفته نخستوزیر باید روشن کند در آن شام چه گفته شده است و استدلال کرده در غیر این صورت، اصلِ برگزاری چنین رویدادی با توجه به ماهیت جمعآوری کمک مالی، پرسشبرانگیز میشود. دفتر آلبانیزی در پاسخ به پرسشهای ایبیسی گفته است: «درباره شامهای خصوصی اظهار نظر نمیکنیم.» همچنین گفته شده موضوع کمکهای مالی به حزب کارگر است و طبق روال معمول در زمان مقرر افشا میشود.
ردیابی گذشته در چین؛ تغییر نام و قراردادهای جادهای
گزارش میگوید ایبیسی مسیر شکلگیری ثروت خانواده را با تکیه بر یافتههای نهادهای ضدفساد چین، گزارشهای رسانههای دولتی چین، سوابق تجاری، و نیز اطلاعات مرتبط با پرونده ATO ردیابی کرده است.
طبق یک «افیدِویت» ارائهشده در دادگاه فدرال در سال ۲۰۲۱، فیلیپ لی در سال ۲۰۰۱ نامش را تغییر داده است؛ چند ماه پیش از آنکه او و همسرش شی شیاوبی²⁰ در سال ۲۰۰۲ شهروند استرالیا شوند. به گفته این افیدویت، او پیشتر با نام شیِه فی²¹ شناخته میشده است.
ایبیسی همچنین میگوید در درخواست مهاجرتِ تاریخ ۱۸ نوامبر ۱۹۹۹ (که در افیدِویت نقل شده)، لی نوشته بود در سال ۱۹۹۳ شرکت ساخت بزرگراه گوانگدونگ هوشن²² را تاسیس کرده و این شرکت قرارداد ساخت بزرگراه شنژن–شانتو²³ را گرفته است. گزارش، این پروژه را به پرونده فساد مرتبط با نیو ههاِن—مدیر وقت اداره حملونقل گوانگدونگ در دهه ۱۹۹۰—وصل میکند؛ کسی که بنا بر گزارشها در سال ۲۰۰۵ به ۱۳ سال زندان به اتهام رشوهگیری و قصور در انجام وظیفه محکوم شد.
در گزارش آمده یکی از معاملات مسئلهدار به ۱۹۹۵ برمیگردد؛ زمانی که نیو به شرکت گوانگدونگ هوشن قرارداد نصب ۱۴۰ کیلومتر گاردریل بزرگراه داد. سال بعد هم قراردادی به ارزش ۳۸.۷ میلیون یوان برای نصب قطعاتی با عنوان «گوههای قفلکننده گاردریل» مطرح شده؛ قطعاتی که به گفته گزارش، معمولاً در بزرگراههای آن منطقه کمتر لازم میشده است. دادستانها بعداً ادعا کردند این قطعات گرانقیمت، بیکیفیت و بیش از نیاز تامین شدهاند. ایبیسی میافزاید مقامهای ضدفساد حزب کمونیست چین گزارش کردهاند نیو، در مجموع قراردادهایی به ارزش ۱۸۰ میلیون یوان را به نفع شرکتِ مرتبط با دامادش هدایت کرده و با نادیدهگرفتن اعتراض زیردستان درباره صلاحیت شرکت، مسیر را باز کرده است. دادگاه همچنین گفته بود اقدامهایی مثل واگذاری بخشی از پروژه به داماد و تعیین قیمتها به درخواست او، باعث زیان بیش از ۱۰۰ میلیون یوانی به دولت شده است.
طبق گزارش، فیلیپ لی و شی شیاوبی در این پروندهها متهم به تخلف نشدهاند.
پروندههای مرتبط با بستگان؛ فرار به فیجی با گذرنامه جعلی
ایبیسی میگوید در نقاط دیگر چین هم اقدامهای مشابهی از سوی بعضی بستگان لی مطرح شده است. طبق گزارش، در سال ۲۰۰۰ دو شرکت سرمایهگذاری که لی در آنها سهام داشته—شانگهای شنشن اینوستمنت²⁴ و گویژو گویشن اینوستمنت²⁵—شرکت ساختمانی گویژو هوآنچنگ²⁶ را به قیمت ۳۰ میلیون یوان از اداره حملونقل استان خریدند. رسانههای دولتی چین این معامله را به یکی از بستگان لی، لو وانلی²⁷، نسبت دادهاند که آن زمان مدیر اداره حملونقل استان گویژو²⁸ بوده است.
در ادامه گزارش آمده لو وانلی در سال ۲۰۰۴ پس از محکومیت به اختلاس، به حکم اعدام محکوم شد. همچنین گفته میشود در همان دوره، لو برای شرکتِ مرتبط با لی قراردادهای بزرگراهی فراهم کرده و همزمان برای استفاده از همان «گوههای قفلکننده» در بزرگراههای گویژو فشار آورده است. طبق گزارش، قراردادی ۷۰۰ میلیون یوانی برای خرید محصولات ایمنی بزرگراه بین یک مجموعه دولتی و شرکتی که متعلق به داماد لو، ژائو جون²⁹، بوده امضا شده و همین موضوع توجه نهادهای ضدفساد را جلب کرده است. گزارش میگوید ژائو در آگوست ۲۰۰۱ بازداشت شد و لو هم با گذرنامه چینیِ با نام جعلی در ژانویه ۲۰۰۲ به فیجی³⁰ گریخت؛ اما در آپریل همان سال به چین بازگردانده شد و نهایتاً در ۲۰۰۴ به اعدام به اتهام رشوهگیری محکوم شد.
ایبیسی میگوید فیلیپ لی و شی شیاوبی به ایمیلهای ارسالشده از طریق نماینده حقوقی خود پاسخ ندادهاند و «لی فمیلی آفیس»³¹ (دفتر سرمایهگذاری خصوصیِ فلیکس لی) هم به پرسشها پاسخ نداده است.
انتقال پول به استرالیا و ادعاهای ATO درباره منبع درآمد
طبق گزارش، در چارچوب بررسیهای چندساله ATO، فیلیپ لی در سال ۲۰۱۷ به اداره مالیات گفته بود حدود سال ۱۹۹۸ تمام منافع تجاریاش در چین را تقریباً به ۲۰۰ میلیون دلار فروخته، حدود ۹۰ میلیون دلار به استرالیا منتقل کرده و باقی را در حسابهای آفشور نگه داشته است.
اما در افیدِویت ATO به افیدِویت دیگری در سال ۲۰۰۴ در یک پرونده حقوقیِ جداگانه اشاره میشود که در آن، لی گفته بود «مبالغ قابل توجهی» به واحد پول چین در داخل چین دارد؛ جملهای که به گفته گزارش با ادعای انتقال کامل درآمدها هنگام مهاجرت، ناسازگار به نظر میرسد.
ایبیسی میافزاید ATO در افیدِویت خود ادعا کرده لی بعد از مهاجرت هم از چین درآمد دریافت میکرده، از مسیر اعضای خانواده و شرکایی که ممکن است به نیابت از او سهامدار بوده یا کسبوکار اداره کرده باشند. در همین افیدِویت، پرداختهایی که لی آنها را «وام از مادر» معرفی کرده—۲۵ میلیون دلار در سال ۲۰۱۲ و ۱۰۰ میلیون دلار در ۲۰۱۵—به عنوان «درآمد توضیحندادهشده» توصیف شده و ذکر شده مادر او مدت زیادی در چین درآمد مشمول مالیات اعلام نکرده بوده است.
یکی از مثالهای مطرحشده در گزارش این است که ATO ادعا کرده مادر لی ۴۰ میلیون دلار به حساب بانکی پسر ۱۰ ساله او، ادوارد³²، منتقل کرده و از همان پول برای خرید عمارت ماندالای در سال ۲۰۱۵ استفاده شده است. طبق گزارش، مالک فعلی و انحصاری ماندالای، شی شیاوبی است و ATO همچنین از شناسایی پولهای خارجی در خرید برخی املاک او در نیو ساوت ولز³³ بین سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۷ خبر داده است؛ از جمله چند آپارتمان در پوینت پایپر نزدیک ماندالای.
هزینههای لوکس و پروندههای جنجالی در استرالیا
ایبیسی میگوید فیلیپ لی در استرالیا پیشتر هم بحثبرانگیز بوده است. در سال ۲۰۲۲، یک تحقیق در نیو ساوت ولز درباره استار کازینو³⁴ شنید که لی بین ۲۰۰۷ تا ۲۰۲۱ بیش از ۲ میلیارد دلار در آن محل گردش مالی داشته و از بزرگترین مشتریان از نظر گردش مالی بوده است. گزارش میگوید لی به آن تحقیق گفته کارکنان استار سیدنی³⁵ در یک روز به او کمک کردند ۱۱ میلیون دلار پول قمار را از طریق کارت بانکی چینی منتقل کند.
در سال ۲۰۲۴ هم آسترالین فایننشال ریویو³⁶ او را در فهرست ۱۰۰ فرد ثروتمند استرالیا قرار داده و ثروتِ مبتنی بر املاک او را ۱.۶ میلیارد دلار برآورد کرده است. در کنار اینها، گزارش به ملک ۴۰۰ هکتاری خانواده در فِیم کوو³⁷ در ساحل میانیِ شمالیِ نیو ساوت ولز اشاره میکند که چند جریمه آلودگی دریافت کرده و حق توسعه آن توسط شورای محلی مسدود شده است.
ایبیسی میگوید روشن نیست در شام پوینت پایپر آیا درباره منافع تجاری و توسعهای خانواده لی صحبت شده یا نه. جفری واتسون هم گفته قوانین الزامآور مشخصی برای نحوه تعامل سیاستمداران در رویدادهای سیاسی وجود ندارد و همین موضوع میتواند دسترسی به مقامهای ارشد را برای اهداکنندگان ثروتمند، بدون نظارت کافی، آسان کند.
پاورقی نامها و منابع (اصل انگلیسی)
¹ ABC News
² Phillip Lee
³ Felix Lee
⁴ Point Piper
⁵ Mandalay
⁶ Anthony Albanese
⁷ Daniel Andrews
⁸ Niu He'en
⁹ Guangdong
¹⁰ Harbour Bridge
¹¹ Opera House
¹² Australian Taxation Office (ATO)
¹³ Star City Casino
¹⁴ Bentley
¹⁵ Rolls-Royce Ghost
¹⁶ Porsche Cayenne
¹⁷ Insiders
¹⁸ Geoffrey Watson
¹⁹ Centre for Public Integrity
²⁰ Shi Xiaobei
²¹ Xie Fei
²² Guangdong Hushen
²³ Shenzhen-Shantou Expressway
²⁴ Shanghai Shenshen Investment Co
²⁵ Guizhou Guishen Investment Co
²⁶ Guizhou Huancheng
²⁷ Lu Wanli
²⁸ Guizhou
²⁹ Zhao Jun
³⁰ Fiji
³¹ Lee Family Office
³² Edward
³³ New South Wales (NSW)
³⁴ Star Casino
³⁵ Star Sydney
³⁶ Australian Financial Review
³⁷ Fame Cove