نگرانی از رشد بازار الکل غیرقانونی
گزارشها و هشدارهای فعالان صنعت نشان میدهد بازار الکل غیرقانونی در استرالیا¹ در حال گسترش است و ممکن است در آینده به اندازه بازار سیاه تنباکو در این کشور برسد. تمرکز نگرانیها بر تولید بدون مجوز، واردات از خارج، و عرضه بطریهای تقلبی یا دستکاریشده در پابها، کلابها و فروشگاههای مشروبفروشی است؛ بهویژه در ویکتوریا².
گزارش NDARC و پیگیری نهادهای فدرال
در گزارشی که ماه گذشته منتشر شد، مرکز ملی پژوهش مواد مخدر و الکل³ اعلام کرد الکل غیرقانونی در بخشهایی از بازار در حال «سرازیر شدن» است. همزمان، نهادهای فدرال از جمله اداره مالیات استرالیا⁴ و نیروی مرزبانی استرالیا⁵ منابعی را برای ردیابی منشأ الکلِ بدون نظارت به کار گرفتهاند.
کایلی لثبریج⁶ مدیرعامل انجمن تقطیرکنندگان استرالیا⁷ گفت صنعت الکل در این حوزه «با دید محدود» عمل میکند، چون پلیس برای پیدا کردن منبع اصلی این محصولات با دشواری روبهروست. او اشاره کرد مشخص کردن اینکه چه مقدار الکل در کارخانههای بدون مجوز تولید میشود یا از خارج وارد میشود، دشوار است و اندازهگیری دقیقی از آن وجود ندارد؛ وضعیتی که به گفته او شباهتهایی با بازار تنباکو دارد.
الکل غیرقانونی چه شکلهایی دارد؟
طبق گزارش، الکل غیرقانونی معمولاً در دو قالب دیده میشود: الکلهای صنعتیِ تولیدشده برای دور زدن مالیات بالا، یا نوشیدنیهایی که بدون مجوز تولید میشوند تا الزامات ایمنی غذایی یا مقررات فروش و توزیع رعایت نشود.
آزمایش بطریهای تقلبی و خطرات سلامت
در بخشی از یافتهها، گفته شده آزمایش شیمیایی روی برخی بطریهای تقلبیِ پیدا شده در فروشندگان ویکتوریا² نشان داده محتویات آنها دارای متانول و آلودگیهای پلاستیکی بوده است. در گزارش یادآوری شده متانول همان مادهای است که در پرونده مرگ دو نوجوان اهل ملبورن، هالی بولز⁸ و بیانکا جونز⁹ (هر دو ۱۹ ساله) در لائوس¹⁰ در سال ۲۰۲۴ مطرح شد.
همچنین گفته شده این بطریها با قیمتهایی بسیار پایینتر فروخته میشوند و همین موضوع میتواند مسیر عرضه در برخی venueها و فروشگاهها را تغییر دهد.
اثر بازار سیاه بر تولیدکنندگان و کسبوکارهای قانونی
لثبریج⁶ گفت تولیدکنندگان کوچکِ صنایع دستی که مالیات و قوانین را رعایت میکنند، با رشد بازار سیاه آسیب میبینند؛ چون با وجود پرداخت یکی از بالاترین نرخهای مالیات بر نوشیدنیهای الکلی در جهان، قیمت تمامشده محصولاتشان قابل رقابت با کالاهای غیرقانونیِ ارزان نیست. او گفت اعضای این انجمن بابت آینده کسبوکارشان «بسیار نگران» هستند و تلاش میکنند با دولت فدرال و ATO⁴ برای شناسایی و مهار مسئله همکاری کنند.
مقایسه با بازار غیرقانونی تنباکو
در گزارش، وضعیت الکل غیرقانونی با تجارت غیرقانونی تنباکو مقایسه شده؛ بازاری که در سالهای اخیر در استرالیا¹ بدتر شده است. بر اساس دادههایی که به اداره آمار استرالیا¹¹ نسبت داده شده، تخمین زده میشود در سال ۲۰۲۵ حدود ۸۰ درصد سیگارها و محصولات نیکوتینی خریداری و مصرفشده در استرالیا غیرقانونی بودهاند. همچنین گفته شده افزایش شدید مالیات غیرمستقیم (excise) یکی از عوامل اصلی این روند بوده است.
برآورد ATO از زیان مالیاتی و اندازه بازار
در حالی که اندازه دقیق بازار الکل غیرقانونی مشخص نیست، ATO⁴ برآورد کرده این پدیده در سال مالی ۲۰۲۳–۲۴ حدود ۷۶۷ میلیون دلار کاهش درآمد مالیاتی ایجاد کرده است؛ رقمی که در گزارش معادل حدود ۱۴ میلیون بطری ودکا یا بیش از ۱۰ درصد از کل مصرف قانونیِ نوشیدنیهای تقطیری در سطح کشور عنوان شده است.
بحث مالیات نوشیدنیهای تقطیری و دشواری تشخیص کالای غیرقانونی
استیون فنر¹² مدیر اجرایی Spirits & Cocktails Australia¹³ در این گزارش گفته است نرخهای بالای مالیات غیرمستقیم، به بازار غیرقانونی امکان داده در سالهای اخیر جای پا باز کند؛ مشابه اتفاقی که به گفته او در تنباکو رخ داده است. او تأکید کرده باید از تکرار چنین روندی در بخش نوشیدنیهای تقطیری جلوگیری شود.
در ادامه آمده است پیشتر تشخیص بطریهای غیرقانونی آسانتر بود، اما تغییرات و پیچیدگیهای مقررات و سازوکارهای مالیاتی باعث شده مرز میان الکلِ قانونیِ معاف از مالیات و فروش غیرقانونی برای برخی فروشندگان و venueها مبهمتر شود. همچنین گفته شده تکیه بر «قیمت پایین» بهتنهایی مثل گذشته نشانه قطعیِ غیرقانونی بودن محصول نیست.
گزارش توضیح میدهد استرالیا¹ مالیات غیرمستقیم بسیار بالایی روی نوشیدنیهای تقطیری دارد و قرار است این نرخ در آگوست به بیش از ۱۱۰ دلار به ازای هر لیتر الکل خالص برسد.
اقدامات مرزی و توقیف محمولههای غیرقانونی
در کنار بحث الکل، گزارشها و منابع مرتبط به توقیف محمولههای بزرگ کالای غیرقانونی نیز اشاره دارند؛ از جمله اطلاعیهای درباره کشف و ضبط محمولهای به ارزش ۳.۷ میلیون دلار شامل تنباکو و ویپ در قلمرو شمالی¹⁴ توسط ABF⁵.
پاورقی منابع نامها
¹ Australia
² Victoria
³ National Drug and Alcohol Research Centre (NDARC)
⁴ Australian Taxation Office (ATO)
⁵ Australian Border Force (ABF)
⁶ Kylie Lethbridge
⁷ Australian Distillers Association
⁸ Holly Bowles
⁹ Bianca Jones
¹⁰ Laos
¹¹ Australian Bureau of Statistics (ABS)
¹² Steven Fanner
¹³ Spirits & Cocktails Australia
¹⁴ Northern Territory
Source: youtube.com, abf.gov.au, spectator.com.au, tobacoinsider.com, straitstimes.com, nine.com.au