نگرانی رایج خریداران: باتری خودروهای برقی چقدر دوام میآورند؟
نگرانی درباره عمر باتریِ خودروهای برقی برای خیلی از خریداران بالقوه جدی است. تعویض پک باتری میتواند هزینهبر باشد و بعضی رانندهها هنوز مطمئن نیستند یک EV بعد از چند سال مالکیت، تا چه حد کاربردی میماند.
اما دادههای تازه در مقیاس بزرگ میگوید در بسیاری از خودروهای برقی، باتری پس از کارکرد بالا هم بخش زیادی از ظرفیت قابلاستفاده خود را نگه میدارد. یک تحلیل از بیش از ۵۰۰,۰۰۰ تست «سلامت باتری» نشان داد بیشتر خودروهای بررسیشده، بعد از ۱۵۰,۰۰۰ کیلومتر معمولاً حدود ۹۰ درصد یا بیشتر از ظرفیت اولیه را حفظ کردهاند.
پیشتازی هیوندای آیونیک ۵ در مطالعه سلامت باتری
طبق این تحلیل، هیوندای آیونیک ۵¹ یکی از بهترین عملکردها را ثبت کرده است. میانه «State of Health» یا همان وضعیت سلامت باتری برای این مدل، حدود ۹۷.۲ درصد پس از ۵۰,۰۰۰ کیلومتر، ۹۵ درصد پس از ۱۰۰,۰۰۰ کیلومتر و ۹۲.۸ درصد پس از ۱۵۰,۰۰۰ کیلومتر گزارش شده است.
به این معنی که اگر یک آیونیک ۵ در حالت تئوری ابتدا برد ۵۰۰ کیلومتر داشته باشد، بر اساس میانه دادهها میتواند بعد از ۱۵۰,۰۰۰ کیلومتر حدود ۴۶۴ کیلومتر ظرفیت معادل را حفظ کند. برد واقعی بسته به آبوهوا، سرعت، لاستیکها، مسیر، شیب، و وضعیت باتری تغییر میکند.
در جدول ۱۵۰,۰۰۰ کیلومتر چند مدل نزدیک به بالای فهرست دیده میشوند:
مرسدس-بنز ایکیوای²: حدود ۹۳.۹۷٪
هیوندای آیونیک ۵¹: حدود ۹۳.۷۹٪
بیامو آی۴³: حدود ۹۳.۶۲٪
هیوندای کونا الکتریک⁴: حدود ۹۲.۹۵٪
ولوو ایکسسی۴۰ ریچارج⁵: حدود ۹۲.۷۹٪
فاصله کم بین این ارقام نشان میدهد دوام باتری فقط به یک برند یا یک کلاس خودرویی محدود نیست. عواملی مثل شیمی باتری، مدیریت حرارتی، عادتهای شارژ، اقلیم و نوع استفاده راننده روی نتیجه اثر میگذارند.
تسلا در این دادهها چه وضعی دارد؟
در همین مجموعه داده، تسلا مدل وای⁶ میانه سلامت باتری حدود ۹۰.۳٪ بعد از ۱۵۰,۰۰۰ کیلومتر ثبت کرده است. عدد تسلا مدل ۳⁷ پایینتر و در حدود ۸۸.۹۴٪ گزارش شده است.
در عین حال، اختلاف بین خودروهای یک مدل هم قابلتوجه بوده است. برای نمونه، دامنه نتایج گزارششده بعد از ۱۵۰,۰۰۰ کیلومتر برای مدل وای حدود ۸۲.۹ تا ۹۴.۹٪ و برای مدل ۳ حدود ۸۰.۲۸ تا ۹۴.۵۳٪ ذکر شده است. این یعنی رتبهبندیها یک نمای کلی میدهند، اما وضعیت خودروی دستدوم به نحوه رانندگی و شارژ همان خودرو هم بستگی دارد.
باتریهای کوچکتر و طراحیهای قدیمیتر؛ افت بیشتر
ضعیفترین میانهها در این بررسی مربوط به چند خودروی کوچکتر یا قدیمیتر بوده است. در ۱۵۰,۰۰۰ کیلومتر این اعداد گزارش شدهاند:
نیسان لیف ZE1⁸: حدود ۸۶.۶۷٪
رنو زویی⁹: حدود ۸۷.۳۳٪
مینی کوپر اسای¹⁰: حدود ۸۷.۱۱٪
در توضیحات این تحلیل آمده است برخی نسخههای لیف و زویی از سیستم خنککاری هوایی استفاده میکردند، نه مدیریت حرارتی مایع که در بسیاری از خودروهای جدیدتر رایج شده است؛ و همین موضوع آنها را در این دادهها بهعنوان موارد متفاوت (outlier) نشان داده است.
با این حال، عدد ۸۶ یا ۸۷ درصد به معنی «خرابی باتری» نیست؛ به معنی کاهش ظرفیت و برد است، اما خودرو میتواند همچنان برای رفتوآمد روزانه و مسیرهای معمول کاربردی باشد.
State of Health (SoH) یعنی چه؟
«State of Health» که معمولاً به شکل SoH نوشته میشود، برآوردی است از اینکه چه مقدار ظرفیت قابلاستفاده باتری نسبت به روز اول باقی مانده است.
یک SoH برابر با ۹۰٪ الزاماً به این معنی نیست که در همه شرایط، برد واقعی دقیقاً ۱۰٪ کمتر شده باشد. برد به عوامل مختلفی وابسته است؛ از جمله:
دمای محیط، رانندگی شهری یا بزرگراهی، استفاده از گرمایش یا کولر، سرعت، وضعیت و فشار لاستیک، نرمافزار مدیریت باتری، وزن بار و یدککشی.
برای خریداران خودرو برقیِ دستدوم، یک تست مستقل سلامت باتری میتواند مفیدتر از اتکا به عدد برد نمایشدادهشده روی خودرو باشد.
چرا عادتهای شارژ مهماند؟
افت باتری فقط به کیلومتر وابسته نیست. طبق گزارشهای جدیدی که در پوششهای اخیر به آنها استناد شده، شارژ سریع DC با توان بالا (بهخصوص بالای ۱۰۰kW) میتواند نرخ افت را نسبت به شارژ کمتوانتر بیشتر کند.
گرما هم عامل مهمی است. اقلیمهای گرم میتوانند روند پیرشدن باتری را سریعتر کنند، مخصوصاً اگر خودرو مدت زیادی روی شارژ بالا بماند یا در گرما چند بار شارژ سریع شود.
برای اینکه فشار غیرضروری به باتری کمتر شود، این عادتها مطرح شدهاند:
۱) اگر ممکن است بیشتر شارژهای روزمره با شارژ خانگی یا AC انجام شود.
۲) شارژ سریع DC بیشتر برای سفرهای طولانی یا مواقع ضروری نگه داشته شود.
۳) خودرو برای مدت طولانی روی ۱۰۰٪ نماند، مگر وقتی واقعاً به برد اضافه نیاز است.
۴) باتری بهطور مرتب تا سطح بسیار پایین خالی نشود.
۵) نرمافزارها و سیستم مدیریت باتری بهروز نگه داشته شوند.
افت باتری معمولاً تدریجی است
این دادهها با این تصور که باتری خودرو برقی «ناگهان» بعد از چند سال از کار میافتد، همخوانی ندارد. در مجموعه داده آویلو¹¹، از ۲۰ مدل بررسیشده، برای ۱۶ مدل میانه سلامت باتری بعد از ۱۵۰,۰۰۰ کیلومتر حداقل ۹۰٪ گزارش شده و بقیه مدلها عموماً بین ۸۵ تا ۹۰٪ بودهاند.
همچنین در گزارشهایی که به تحلیل بیش از ۳۰,۰۰۰ خودرو اشاره کردهاند، گفته شده نرخ تعویض باتری در نسلهای جدیدتر خودروهای برقی کمتر از نسلهای اولیه است.
مدلهایی که در فهرست عملکرد بلندمدت بهتر دیده شدهاند
بر اساس همین نتایج بزرگمقیاس سلامت باتری، چند مدل که در فهرست «عملکرد بهتر» مطرح شدهاند عبارتاند از:
هیوندای آیونیک ۵¹، مرسدس-بنز ایکیوای²، بیامو آی۴³، هیوندای کونا الکتریک⁴، ولوو ایکسسی۴۰ ریچارج⁵، فولکسواگن آیدی.۴¹²، تسلا مدل وای⁶، فورد ماستنگ مک-ای¹³.
خریداران خودرو برقی دستدوم چه چیزهایی را چک کنند؟
پیش از خرید یک خودروی برقی کارکرده، معمولاً توصیه میشود موارد زیر بررسی شود:
گزارش رسمی یا معتبر SoH، باقیمانده گارانتی باتری، سابقه شارژ (اگر موجود باشد)، نشانههای شارژ سریعِ پرتکرار، برد واقعی نسبت به مشخصات اولیه، فراخوانها یا بهروزرسانیهای نرمافزاری مرتبط با سیستم باتری، و قرارگیری خودرو در شرایط خیلی گرم یا خیلی سرد.
پاورقی نامها (اصل انگلیسی)
¹ Hyundai Ioniq 5
² Mercedes-Benz EQA
³ BMW i4
⁴ Hyundai Kona Electric
⁵ Volvo XC40 Recharge
⁶ Tesla Model Y
⁷ Tesla Model 3
⁸ Nissan Leaf ZE1
⁹ Renault Zoe
¹⁰ Mini Cooper SE
¹¹ AVILOO
¹² Volkswagen ID.4
¹³ Ford Mustang Mach-E