جدال پارلمان استرالیا بر سر گرانی بنزین؛ طرح کاهش ۵۰ درصدی مالیات سوخت

طرح «Fuel Price Shield» و محور شدن هزینه‌های زندگی

ائتلاف فدرال¹ Coalition طرحی را رونمایی کرده که بر اساس آن، وقتی قیمت جهانی نفت بالا می‌رود، مالیات سوخت به‌صورت خودکار کاهش پیدا می‌کند. انگس تیلور²، رهبر مخالفان، دولت را متهم کرده که فشار روی خانواده‌ها و کسب‌وکارهای استرالیا³ را نمی‌فهمد و با واقعیت زندگی مردم فاصله دارد.

این سیاست که «Fuel Price Shield» نام دارد، زمانی فعال می‌شود که میانگین قیمت بسته‌شدن نفت «برنت⁴» در یک دوره دو هفته‌ای از ۱۰۰ دلار آمریکا برای هر بشکه بالاتر برود. ائتلاف می‌گوید با این اقدام، قیمت بنزین می‌تواند حدود ۲۷ سنت در هر لیتر کاهش پیدا کند؛ یعنی حدود ۱۵ دلار برای یک باک معمولی.

بر اساس جزئیات منتشرشده، پس از رسیدن قیمت به آستانه تعیین‌شده، کاهش مالیات از دوشنبه هفته بعد آغاز می‌شود و تا سه ماه ادامه دارد؛ یا اگر میانگین قیمت هشت‌هفته‌ای نفت برنت پایین‌تر از ۱۰۰ دلار آمریکا برگردد، زودتر متوقف می‌شود—هرکدام زودتر اتفاق بیفتد.

تیلور² این برنامه را «سپر موقت» در برابر شوک‌های بین‌المللی توصیف کرده و گفته وقتی رویدادهای جهانی باعث جهش تند قیمت سوخت می‌شوند، مردم باید به‌طور خودکار کاهش فشار را حس کنند. به نقل از ای‌بی‌سی نیوز⁵، او گفته وقتی دو هفته میانگین قیمت بالای ۱۰۰ دلار باشد و قیمت در جایگاه‌ها به سمت ۳ دلار در هر لیتر برود، در دولت ائتلافی برای استرالیایی‌ها کاهش هزینه اعمال می‌شود.

حذف هزینه مخصوص خودروهای سنگین

ائتلاف می‌گوید هم‌زمان با فعال بودن «Fuel Price Shield»، هزینه استفاده جاده‌ای برای خودروهای سنگین⁶ را هم حذف می‌کند. این هزینه که حدود ۳۲ سنت در هر لیتر عنوان شده، به اپراتورهای کامیون و اتوبوس مربوط می‌شود. ائتلاف می‌گوید صفر کردن این رقم، به‌طور مستقیم به رانندگان و شرکت‌های حمل‌ونقل کمک می‌کند و می‌تواند هزینه جابه‌جایی کالا در سراسر کشور را پایین بیاورد.

در گزارش‌ها آمده هدف این بخش از طرح، گسترده‌تر کردن اثر سیاست فراتر از خودروهای سواری است؛ به این معنی که با کم شدن یکی از هزینه‌های شرکت‌های حمل‌ونقل، فشار روی کسب‌وکارها و زنجیره تامین هم کمتر شود و هم‌زمان صورتحساب سوخت خانوارها پایین بیاید.

تامین مالی طرح؛ تغییر مالیات دخانیات

مخالفان دولت می‌گویند کاهش موقت مالیات سوخت را از طریق طرح جداگانه‌ای برای کاهش محسوس مالیات دخانیات⁷ تامین می‌کنند. به گفته ائتلاف، تغییرات مالیات دخانیات می‌تواند حدود ۸ میلیارد دلار درآمد ایجاد کند؛ رقمی که بر اساس مدلی‌سازی ذکرشده از دفتر بودجه پارلمانی⁸ اعلام شده است. ائتلاف همچنین استدلال می‌کند که پایین آمدن مالیات دخانیات، انگیزه خرید تنباکوی غیرقانونی را کم می‌کند.

این شیوه تامین مالی با انتقاد جیم چالمرز⁹، خزانه‌دار، روبه‌رو شده است. او گفته هزینه واقعی طرح به تعداد دفعات فعال شدن «تریگر» و مدت اجرای آن بستگی دارد و همین موضوع، تامین مالی را مبهم می‌کند. در پوشش‌های خبری آمده ائتلاف برآورد کرده این برنامه می‌تواند حدود ۹۵۰ میلیون دلار برای هر ماه هزینه داشته باشد.

چالش‌های اقتصادی و نگرانی تورمی

چالمرز⁹ سیاست را «بدون سقف» توصیف کرده و درباره اتکا به درآمد مالیات دخانیات برای پرداخت یارانه سوختی که هزینه نهایی‌اش قابل پیش‌بینی دقیق نیست، تردید مطرح کرده است. دولت همچنین گفته در حال حاضر برنامه‌ای برای کاهش دوباره مالیات سوخت ندارد.

منتقدان کاهش مالیات سوخت می‌گویند این کار، فقط موقتاً فشار را کم می‌کند و به عوامل اصلیِ بالا بودن قیمت بنزین—مثل بازار جهانی نفت، تغییرات نرخ ارز و هزینه‌های پالایش—نمی‌پردازد. اقتصاددان کریس ریچاردسون¹⁰ هم هشدار داده کاهش مالیات سوخت می‌تواند واکنشی کوتاه‌مدت باشد و هم‌زمان فشارهای تورمی را بالا ببرد.

بحث سیاسی بر سر اثر واقعی در جایگاه‌ها

این سیاست با هدف ارائه یک منفعت روشن و قابل لمس برای رانندگان مطرح شده؛ چون قیمت بنزین از هزینه‌هایی است که مردم روزانه آن را می‌بینند. ائتلاف می‌گوید کاهش ۲۷ سنتی در هر لیتر می‌تواند برای افرادی که مسیرهای طولانی رفت‌وآمد دارند یا برای کار به خودرو وابسته‌اند، محسوس باشد.

با این حال، اجرای تخفیف فقط وقتی شروع می‌شود که آستانه قیمت جهانی نفت به سطح تعیین‌شده برسد و پس از پایان دوره یا افت قیمت، مالیات به سطح عادی برمی‌گردد. همچنین تاکید شده که میزان و زمان اثرگذاری تخفیف برای مصرف‌کننده می‌تواند متفاوت باشد؛ چون قیمت خرده‌فروشی سوخت فقط به مالیات وابسته نیست و عوامل دیگری هم روی قیمت نهایی در جایگاه اثر می‌گذارند.

جزئیات مطرح‌شده در گزارش 7NEWS و واکنش‌ها

در گزارش ۷نیوز¹¹ آمده که حمله اصلی انگس تیلور² به دولت، روی «بی‌خبری از فشار هزینه‌ها» بوده و هم‌زمان ائتلاف می‌گوید قیمت بنزین و دیزل همچنان بالاست و به نگرانی‌های تورمی دامن می‌زند. بریجت مک‌کنزی¹²، رهبر سناتورهای نشنال‌ها، در برنامه Sunrise¹³ گفته سازوکار طرح به‌صورت خودکار بعد از دو هفته ماندن نفت بالای ۱۰۰ دلار فعال می‌شود و هزینه ماهانه آن حدود ۹۵۰ میلیون دلار است که با صرفه‌جویی از محل مالیات دخانیات پوشش داده می‌شود.

همچنین آلگرا اسپندر¹⁴، نماینده مستقل، گفته کاهش گسترده مالیات سوخت می‌تواند ریسک تورمی داشته باشد و پیشنهاد داده حمایت‌ها هدفمندتر شود تا به خانوارها و صنایعِ بیشتر در معرض فشار برسد. در همان گفتگو، موضوع بدهی و کسری بودجه هم مطرح شده و گفته شده کمک‌ها باید دقیق‌تر به سمت گروه‌های نیازمند هدایت شود.

در ادامه گزارش‌ها، به هشدار میشل بولاک¹⁵، رئیس بانک مرکزی استرالیا (RBA)¹⁶ اشاره شده که گفته این نهاد ریسک‌هایی مثل تقاضای مازاد، قیمت‌های بالای نفت و انتظارات تورمی را پیش از تصمیم نرخ بهره در ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶ زیر نظر دارد. همچنین در خبر سایت FuelCheck NSW¹⁷ به‌عنوان نمونه، میانگین قیمت E10 در ایالت نیو ساوت ولز (NSW)¹⁸ حدود ۲٫۳۷ دلار در هر لیتر و دیزل حدود ۲٫۸۸ دلار در هر لیتر ذکر شده است.

پاورقی منابع اسامی (اصل انگلیسی):
¹ Coalition
² Angus Taylor
³ Australia
⁴ Brent crude
⁵ ABC News
⁶ heavy vehicle road user charge
⁷ tobacco excise
⁸ Parliamentary Budget Office
⁹ Jim Chalmers
¹⁰ Chris Richardson
¹¹ 7NEWS
¹² Bridget McKenzie
¹³ Sunrise
¹⁴ Allegra Spender
¹⁵ Michele Bullock
¹⁶ Reserve Bank of Australia (RBA)
¹⁷ NSW FuelCheck
¹⁸ New South Wales (NSW)