نقش مهم چربی قهوه‌ای در بدن؛ کاهش خطر اضطراب، افسردگی و بیماری‌های قلبی

چربی قهوه‌ای چیست و چرا مهم شده است؟

چربی قهوه‌ای نوعی بافت چربی در بدن است که به‌جای ذخیره انرژی، آن را می‌سوزاند تا گرما تولید کند. در گزارش تازه‌ای از پژوهشی که در مجله نیچر¹ منتشر شده، پژوهشگران می‌گویند وجود چربی قهوه‌ایِ قابل‌تشخیص در تصویربرداری‌ها با شاخص‌های بهتر سلامت جسم و روان در داده‌های انسانی همراه بوده است. در همین پژوهش، داروی فشارخون لوزارتان² نیز در تحلیل‌ها با احتمال بیشترِ دیده‌شدن چربی قهوه‌ای ارتباط داشته و در آزمایش‌های سلولی و حیوانی نشانه‌هایی از افزایش فعالیت چربی قهوه‌ای نشان داده است؛ با این حال این داده‌ها در انسان، «اثبات علت و معلول» محسوب نمی‌شوند.

پژوهشگران چه چیزی را بررسی کردند؟

در این مطالعه، تیمی به رهبری پژوهشگران راکفلر یونیورسیتی³ از هوش مصنوعی برای بررسی پرونده‌های پزشکی و داده‌های تصویربرداری ۱۰۱٬۲۴۳ نفر استفاده کردند تا نواحی چربی قهوه‌ای را شناسایی کنند. سپس وضعیت سلامت افرادی که چربی قهوه‌ای قابل‌تشخیص داشتند با گروه‌های مشابهی که چنین نشانه‌ای نداشتند مقایسه شد.

بر اساس نتایج گزارش‌شده، افرادی که چربی قهوه‌ای در آن‌ها قابل‌تشخیص بود، در داده‌های موجود کمتر با چند وضعیت «کاردیومتابولیک» همراه بودند؛ از جمله دیابت نوع ۲ و بیماری ایسکمیک مزمن قلب. علاوه بر این، پژوهش به ارتباط‌هایی میان چربی قهوه‌ای و شاخص‌های سلامت روان هم اشاره می‌کند؛ از جمله اینکه در گروه دارای چربی قهوه‌ای، گزارشِ اضطراب یا افسردگی کمتر دیده می‌شد. پژوهشگران همچنین مطرح کرده‌اند که «فعال‌تر بودن» چربی قهوه‌ای می‌تواند با ارتباط‌های پررنگ‌تری همراه باشد و در برخی نواحی مثل زیر بغل این ارتباط‌ها برجسته‌تر گزارش شده است.

لوزارتان و داروهای فشارخون چه نقشی داشتند؟

در بخش دیگری از تحلیل‌ها، پژوهشگران الگوی مصرف داروهای فشارخون را هم در داده‌ها بررسی کردند. آن‌ها گزارش کرده‌اند افرادی که مسدودکننده‌های گیرنده آنژیوتانسین (ARB)⁴ مصرف می‌کردند—گروهی از داروهای فشارخون که لوزارتان² هم جزو آن‌هاست—در داده‌های تصویربرداری بیشتر احتمال داشت چربی قهوه‌ای قابل‌تشخیص داشته باشند.

برای پیگیری این مشاهده، آزمایش‌های تکمیلی در سلول‌های چربی قهوه‌ای و همچنین در موش‌ها انجام شد. طبق گزارش، لوزارتان فعالیت متابولیک سلول‌های چربی قهوه‌ای را بالا برد. در موش‌ها نیز درمان با لوزارتان با افزایش مصرف انرژی و برخی شاخص‌های مصرف اکسیژن همراه بود، در حالی که وزن بدن ثابت ماند. پژوهش همچنین اشاره می‌کند مسیر مولکولیِ این اثر می‌تواند با مسیر کاهش فشارخون متفاوت باشد؛ نکته‌ای که از نگاه پژوهشگران می‌تواند برای بررسی‌های دارویی آینده مهم باشد.

چرا درباره نتیجه‌ها باید با احتیاط برخورد کرد؟

این پژوهش در بخش انسانی خود، بر پایه مشاهده و همبستگی است و نشان نمی‌دهد که چربی قهوه‌ای به‌تنهایی علت کاهش بیماری‌هاست یا اینکه لوزارتان² در انسان حتماً چربی قهوه‌ای را فعال می‌کند. آزمایش مستقیمِ فعال‌سازی چربی قهوه‌ای با لوزارتان در این گزارش، روی سلول‌ها و موش‌ها انجام شده و برای اینکه روشن شود چنین اثری در انسان هم رخ می‌دهد یا نه، به بررسی‌های بالینی بیشتری اشاره شده است.

همچنین این داده‌ها نشان نمی‌دهند لوزارتان «داروی کاهش وزن» است؛ چون با وجود افزایش مصرف انرژی در موش‌ها، وزن آن‌ها کم نشد. در متن گزارش نیز تاکید شده است افرادی که داروی فشارخون مصرف می‌کنند نباید بر اساس این یافته‌ها داروی خود را تغییر دهند یا قطع کنند و مصرف لوزارتان باید فقط طبق تجویز پزشک باشد.

پاورقی نام‌ها و اصطلاحات

¹ Nature

² Losartan

³ Rockefeller University

⁴ Angiotensin Receptor Blockers (ARBs)