هشدار درباره موج مخالفت با تزریق ویتامین K؛ نگرانی برای سلامت نوزادان

افزایش ردِ آمپول ویتامین K نوزادان در استرالیا

یک گزارش تازه دوباره نگرانی‌ها را درباره افزایش تعداد والدین استرالیایی که تزریق روتین ویتامین K را برای نوزادشان رد می‌کنند، بالا برده است؛ درمانی که سال‌ها به‌عنوان یک محافظت استاندارد برای پیشگیری از اختلالات خون‌ریزیِ خطرناک به نوزادان داده می‌شود.

پزشکان تأکید می‌کنند موضوع «واکسن» نیست؛ بلکه یک اقدام پیشگیرانه ساده است که کمک می‌کند خون نوزاد بعد از تولد درست لخته شود. نوزادان به‌طور طبیعی سطح پایینی از ویتامین K دارند، مقدار آن در شیر مادر هم کم است و بدون محافظت، نوزاد می‌تواند در معرض خون‌ریزی ناشی از کمبود ویتامین K قرار بگیرد؛ عارضه‌ای نادر اما جدی که می‌تواند باعث خون‌ریزی داخلی، تشنج، آسیب مغزی یا مرگ شود.

چرا ویتامین K مهم است؟

طبق گزارش‌ها، پیشگیری با ویتامین K برای دهه‌ها بخشی از مراقبت روتین نوزادان در استرالیا¹ بوده است و متخصصان می‌گویند مزایای آن به‌مراتب بیشتر از ریسک‌هایش است. بر اساس داده‌های مطرح‌شده و به نقل از شورای ملی سلامت و پژوهش پزشکی²، این تزریق سابقه ایمنی بسیار بالایی دارد؛ تنها یک مورد واکنش آلرژیک در جهان گزارش شده و در استرالیا موردی ثبت نشده است.

در کنار این گزارش، یک تحلیل پزشکی تازه هم یادآوری کرده که رد کردن ویتامین K انتخابی «بی‌خطر» تلقی نمی‌شود. نتایج پژوهش نشان داده نوزادانی که ویتامین K عضلانی دریافت نکرده‌اند، در دوران شیرخواری با ریسک بالاتری برای خون‌ریزی—از جمله خون‌ریزی داخل جمجمه—روبرو بوده‌اند.

چه چیزی پشت موجِ تردید و مخالفت است؟

به گفته متخصصانی که در گزارش از آن‌ها نقل شده، تعداد بیشتری از والدین با نگرانی‌هایی وارد می‌شوند که از شبکه‌های اجتماعی و اطلاعات نادرست آنلاین شکل گرفته است. بعضی‌ها اساساً می‌پرسند آیا ویتامین K لازم است یا نه؛ برخی دیگر هم تحت تأثیر ادعاهایی قرار می‌گیرند که تزریق را «ناایمن» یا حتی «آلوده» توصیف می‌کند.

پزشکان می‌گویند در بسیاری از موارد، مخالفت از همان ابتدا قطعی نیست؛ تردید معمولاً بعد از خواندن پست‌های گمراه‌کننده یا شنیدن نگرانی‌هایی که اینفلوئنسرها مطرح می‌کنند شروع می‌شود. در پوشش‌های پژوهشی جدیدتر هم افزایشِ ردِ ویتامین K به اطلاعات نادرست و بدبینی گسترده‌تر نسبت به مداخلات پزشکی—including تردید نسبت به واکسن‌ها—مرتبط دانسته شده است.

آمارهایی که توجه‌ها را جلب کرده

این گزارش از افزایش قابل توجه تزریق‌نشدن ویتامین K در کوئینزلند³ خبر می‌دهد: سال گذشته ۲,۵۷۲ نوزاد این تزریق را دریافت نکردند، در حالی که این عدد در سال ۲۰۲۰ حدود ۱,۰۰۵ نوزاد بوده است. در تاسمانیا⁴ هم پوشش گزارش‌شده کاهش داشته و سال گذشته ۱۵۹ نوزاد از دریافت این محافظت جا مانده‌اند.

پژوهشگران و پزشکان می‌گویند حتی اگر افتِ پوشش در نگاه اول «کم» به نظر برسد، می‌تواند هزاران نوزاد را در برابر آسیب قابل پیشگیری قرار دهد. یک مطالعه جدید که بیش از دو میلیون نوزاد سوئدی را بررسی کرده، گزارش داده نوزادانی که ویتامین K را دریافت نکرده‌اند، به‌طور معناداری با ریسک بالاتر پیامدهای خون‌ریزی روبه‌رو بوده‌اند؛ به‌ویژه در ماه اول زندگی.

ویتامین K خوراکی همان اثر تزریق را ندارد

گزارش‌ها می‌گویند برخی والدینی که تزریق را رد می‌کنند، به‌جای آن ویتامین K خوراکی می‌خواهند. اما متخصصان تأکید می‌کنند دوز خوراکی به اندازه تزریق عضلانی مؤثر نیست. هرچند ممکن است در شرایطی استفاده شود، اما از نگاه کارشناسان، تزریق همچنان قابل اتکاترین راه برای پیشگیری از خون‌ریزی‌های جدی است.

موضع یکسانِ نهادهای سلامت

طبق گزارش، مقام‌های سلامت ایالتی در استرالیا در توصیه به والدین برای پذیرش ویتامین K برای نوزادان، موضعی یکسان داشته‌اند. پیام پزشکان هم مشابه بیان شده است: تزریق کوتاه، ساده، ایمن و بسیار مؤثر است و از عارضه‌ای جلوگیری می‌کند که در صورت رخ دادن می‌تواند بسیار سنگین و آسیب‌زا باشد.

پاورقی (نام‌های اصلی انگلیسی)

¹ Australia

² National Health and Medical Research Council

³ Queensland

⁴ Tasmania