افزایش دوبرابری جریمهها در بحبوحه کمبود سوخت
دولت فدرال استرالیا¹ لایحهای را به پارلمان ارائه کرده است که بر اساس آن، سقف جریمهها برای «گرانفروشی» و سوءرفتارهای مرتبط با قیمتگذاری سوخت تا ۱۰۰ میلیون دلار استرالیا برای هر تخلف افزایش مییابد؛ اقدامی که همزمان با بدتر شدن بحران کمبود سوخت و در پی تنشهای خاورمیانه² مطرح شده است. جیم چالمرز³، خزانهدار، گفته این اقدام متوجه ادعاهای نادرست درباره افزایش قیمتها، رفتارهای کارتلگونه و همچنین رفتارهای گمراهکننده شرکتهای فروش سوخت است و از شرکتهای بنزین خواسته از وضعیت سوءاستفاده نکنند.
ابعاد کمبود سوخت در نیو ساوت ولز
کریس مینز⁴، نخستوزیر ایالت نیو ساوت ولز⁵، در پارلمان ایالتی اعلام کرد ۳۱۳ جایگاه سوخت دستکم با کمبود یک نوع سوخت روبهرو هستند. او گفت ۳۲ جایگاه هیچ سوختی ندارند (این عدد از ۵۱ کاهش یافته) و ۱۸۷ جایگاه هم بدون گازوئیل هستند؛ از این تعداد، ۷۸ جایگاه در مناطق منطقهای و ۱۰۹ جایگاه در سیدنی⁶ قرار دارند. مینز گفته معمولاً در شعاع ۳۰ کیلومتری گزینههای دیگری وجود دارد، اما سرعت سوخترسانی در شهرها به دلیل حجم تقاضا چالشبرانگیزتر از مناطق است.
بر اساس گزارشها، کمبودها در سطح ملی هم دیده میشود: در کوئینزلند⁷ ۵۵ جایگاه بدون گازوئیل و ۳۵ جایگاه بدون بنزین معمولی هستند؛ در ویکتوریا⁸ ۱۳۴ جایگاه دستکم یک نوع سوخت ندارند؛ در استرالیای جنوبی⁹ ۴۹ جایگاه از مجموع حدود ۷۰۰ جایگاه با کمبود مواجهاند؛ در استرالیای غربی¹⁰ ۶ جایگاه کاملاً بدون سوخت گزارش شده و در تاسمانیا¹¹ هم یک جایگاه بدون گازوئیل است.
کریس بُوِن¹²، وزیر انرژی، پیشتر گفته بود در نیو ساوت ولز ۱۶۴ جایگاه بدون گازوئیل و ۲۹۰ جایگاه بدون دستکم یک نوع سوخت هستند و وضعیت کمبودها روزانه تغییر میکند، چون تأمینکنندگان بهصورت پیوسته جایگاهها را شارژ میکنند.
اقدامهای دولت و نهادهای نظارتی
افزایش جریمه: لایحه «Treasury Laws Amendment Bill 2026» سقف جریمهها را از ۵۰ میلیون دلار به ۱۰۰ میلیون دلار افزایش میدهد. طبق این برنامه، ایسیسیسی¹³ مسئول پایش هفتگی قیمتها برای رصد جهشهای غیرعادی میشود. گفته شده این قوانین بهصورت اقتصاد-محور قابل اجراست، اما تمرکز اصلی آن بر بازار سوخت است.
تحقیق ایسیسیسی: این نهاد گزارش شده در حال بررسی احتمال رفتارهای ضد رقابتی از سوی شرکتهای آمپول¹⁴، بیپی استرالیا¹⁵، موبیل اویل استرالیا¹⁶ و ویوا انرژی¹⁷ است؛ بهویژه درباره عرضه گازوئیل به جایگاههای مستقل. این بررسی در حالی مطرح شده که بیش از ۵۰۰ گزارش درباره گرانفروشی ثبت شده است.
افزایش عرضه: یکی از اقدامهای اعلامشده، کاهش موقت «نقطه اشتعال» گازوئیل از ۶۱٫۵ درجه به ۶۰٫۵ درجه سانتیگراد عنوان شده که گفته شده اثری بر موتور یا استانداردهای آلایندگی ندارد. همچنین از آزادسازی ذخایر و تشکیل یک کارگروه هماهنگی میان ایالتها به رهبری آنتیا هریس¹⁸ صحبت شده است.
درخواست برای هماهنگی ملی: کریس مینز خواهان اجرای یکدست اقدامهای مدیریت تقاضا در سطح کشور، مثل سهمیهبندی یا پروتکلهای دورکاری، شده و در عین حال گفته سراغ نسخههای افراطی و شبیه محدودیتهای دوران کووید نمیرود و از رویکرد ایالتبهایالت هم انتقاد کرده است.
زمینه افزایش قیمتها و نگرانی از تشدید بحران
گزارشها میگویند در پی خریدهای هیجانی، تقاضا در برخی نقاط تا دو برابر بالا رفته، در حالی که از «کافی بودن موجودی» هم صحبت شده است. استرالیا¹ حدود ۸۴٪ سوخت مورد نیاز خود را وارد میکند و از این جهت در برابر اختلالهای احتمالی در مسیرهای کلیدی مثل تنگه هرمز¹⁹ آسیبپذیر است؛ مسیری که از اواخر فوریه نگرانی درباره بسته شدن آن مطرح بوده است.
در بازار جهانی هم قیمت نفت برنت²⁰ تا ۱۱۲ دلار آمریکا در هر بشکه بالا رفت و سپس حدود ۹۸ دلار گزارش شد. در داخل کشور، میانگین ملی بنزین به ۲۳۸٫۰ سنت به ازای هر لیتر رسیده (۱۸٫۵ سنت افزایش) و گازوئیل به ۲۸۲٫۴ سنت (۳۶٫۸ سنت افزایش). بر اساس این ارقام، پر کردن یک باک ۵۰ لیتری حدود ۱۱۹ دلار برای بنزین و حدود ۱۴۱ دلار برای گازوئیل هزینه دارد. برخی مقامها هشدار دادهاند اگر درگیری ادامه پیدا کند امکان رسیدن قیمتها به ۴ دلار در هر لیتر وجود دارد. در همین فضای خبری، ادعای توصیه برای «سقف ۴۰ دلار در پمپ» هم مطرح شده که گزارشها میگویند تأیید نشده است.
چالمرز به نقل از رسانهها گفته: «ما شرکتهای بنزین را تحت نظر گذاشتهایم» و هدف، جلوگیری از رفتار بد با مصرفکنندگان است. مینز هم گفته در حال پایش کشتیهای در راه و برنامهریزی برای پاسخهای مرحلهای است و از «قرنطینه یا محدودیتهای شدید» صحبت نکرده است.
پاورقی نامها
¹ Australia
² Middle East
³ Jim Chalmers
⁴ Chris Minns
⁵ New South Wales (NSW)
⁶ Sydney
⁷ Queensland
⁸ Victoria
⁹ South Australia
¹⁰ Western Australia
¹¹ Tasmania
¹² Chris Bowen
¹³ ACCC
¹⁴ Ampol
¹⁵ BP Australia
¹⁶ Mobil Oil Australia
¹⁷ Viva Energy
¹⁸ Anthea Harris
¹⁹ Strait of Hormuz
²⁰ Brent crude
Source: news.com.au, arnnewscentre.ae, sbs.com.au, jonesday.com, thenewdaily.com.au