افزایش درخواستها برای تحقیق درباره «سرکوب فرامرزی» در استرالیا
داستان صبا واصفی¹، روزنامهنگار و پژوهشگر ایرانی-استرالیایی ساکن سیدنی²، دوباره موضوع «سرکوب فرامرزی» را در مرکز توجه قرار داده است؛ پدیدهای که در آن دولتهای اقتدارگرا تلاش میکنند منتقدان و مخالفان خود را حتی خارج از مرزها ساکت کنند. گزارشی اختصاصی از ایبیسی نیوز³ میگوید با بالا گرفتن تهدیدها و آزارها علیه او، درخواستها برای آغاز یک تحقیق فدرال در پارلمان استرالیا افزایش یافته است.
روایت شخصی از ترس و احتیاط روزمره
صبا واصفی¹ که سالها درباره خشونت دولتی، مجازات اعدام و آنچه «تروریسم جنسیتی» در ایران⁴ توصیف میکند نوشته و پژوهش کرده، میگوید در واکنش به کارش با موجی از آزار سازمانیافته در فضای آنلاین روبهرو شده است. به گفته او، این آزارها از سوی حسابهایی انجام میشود که بنا بر ارزیابی دپارتمان هوم افرز استرالیا⁵ میتوانند به عوامل دولتی ایران مرتبط باشند.
او همچنین میگوید خانوادهاش در ایران احضار شدهاند؛ روشی که به گفته او برای فشار آوردن و فرستادن پیام هشدار به کار میرود. واصفی به ایبیسی نیوز³ گفته تهدیدها از آزار آنلاین فراتر رفته و به تهدید مستقیم تبدیل شده است؛ بهطوری که مقامهای حکومتی allegedly به خانوادهاش گفتهاند قصد دارند او را مسموم و فلج کنند.
او درباره تغییر سبک زندگیاش گفته است: «دیگه به یک کافه ثابت نمیرم. به یک رستوران ثابت نمیرم. درباره غذایی که میخورم خیلی محتاطم، یا درباره غذا و نوشیدنیای که دیگران بهم پیشنهاد میدن.»
با وجود این فشارها، واصفی میگوید از کارش عقب نمینشیند و معتقد است عقبنشینی میتواند به ادامه و گسترش تهدیدها کمک کند. او همچنین به سابقه ترورهای منتسب به ایران در خارج از کشور اشاره کرده و گفته دپارتمان استیت آمریکا⁶ تا ۳۶۰ مورد را ثبت کرده است.
الگوی گستردهتر: سرکوب فرامرزی علیه جوامع مهاجر
آنچه برای واصفی رخ داده، طبق گزارشها فقط یک نمونه نیست. روایتهای مشابهی از سوی فعالان اویغور⁷، حامیان دموکراسی هنگکنگ⁸، رهبران تبت⁹ و مخالفان کامبوج¹⁰ در استرالیا مطرح شده است. کارشناسان امنیتی به این روند «سرکوب فرامرزی» میگویند؛ یعنی گسترش آزار، تهدید فیزیکی یا حتی خشونت توسط حکومتها علیه مخالفان در خارج از کشور، از جمله با کمپینهای آنلاین و فشار بر خانوادهها.
درخواست برای تحقیق پارلمانی و واکنش نهادهای دولتی
لورین فینلی¹¹، کمیسیونر حقوق بشر، از پنی ونگ¹² وزیر امور خارجه، خواسته یک تحقیق مشخص و متمرکز درباره این موضوع راه بیفتد. فینلی گفته این مسئله «اغلب جلوی چشم پنهان میماند» و به پراکندگی واکنشها در سطوح مختلف دولت اشاره کرده است. او از ضرورت حمایت از مشارکت دموکراتیک و ایجاد هماهنگی بیشتر برای رسیدگی به چنین تهدیدهایی گفته است.
در سطح دولت فدرال، اعلام شده دپارتمان امور خارجه و تجارت استرالیا¹³ در حال بررسی گزینهها در چارچوب تلاشهای گستردهتر برای مقابله با مداخله خارجی است. همچنین دپارتمان هوم افرز استرالیا⁵ گفته حفاظت در برابر تهدیدهایی که همبستگی اجتماعی و آزادی بیان را هدف میگیرد در اولویت است؛ اما به دلیل ملاحظات امنیت ملی، امکان ارائه جزئیات عمومی در برخی بخشها محدود است.
هشدارهای امنیتی، خلأهای قانونی و نمونه پروندهها
مایک برگس¹⁴، مدیرکل ایزیو¹⁵، در نوامبر هشدار داده بود «احتمال واقعبینانهای» وجود دارد که دستکم سه دولت خارجی روی خاک استرالیا اقدام به تلاش برای ترور کنند و در این زمینه از ایران⁴، روسیه¹⁶ و چین¹⁷ به عنوان بازیگران اصلی نام برده بود.
گزارش فریدم هاوس¹⁸ در سال ۲۰۲۵ نیز از قوانین استرالیا انتقاد کرده و گفته «سرکوب فرامرزی» بهطور مشخص جرمانگاری نشده و در آموزش، پیگیری و رسیدگی به رخدادها شکافهایی وجود دارد.
در میان نمونههای برجسته، به پروندهای اشاره شده که در آن سه تبعه چینی سال گذشته به اتهام «مداخله خارجی» متهم شدند؛ پروندهای که گفته میشود افراد مرتبط با جامعه مهاجر را هدف گرفته و به گروه بودایی گوان یین سیتا¹⁹ مربوط بوده است.
پوششهای مرتبط رسانهای و گزارشهای حقوق بشری
این موضوع در رسانهها و گزارشهای مختلف نیز بازتاب داشته است: دِ آسترالین²⁰ در آپریل ۲۰۲۶ درباره هشدارهای ایزیو در مورد طرحهای ترور خارجی گزارش داده، گاردین استرالیا²¹ در مارچ ۲۰۲۶ به آزار و ارعاب جوامع اویغور و حامیان دموکراسی هنگکنگ پرداخته، و اسبیاس نیوز²² در فوریه ۲۰۲۶ روایتهایی از ایرانی-استرالیاییها را منتشر کرده است.
همچنین هیومن رایتس واچ²³ در گزارش ۲۰۲۵ خود، «سرکوب فرامرزی» را در سطح جهانی مستندسازی کرده و در بخشهایی به آسیبپذیری جوامع مهاجر در استرالیا و نیاز به پیگیری منسجمتر اشاره کرده است.
پاورقی منابع نامها
¹ Saba Vasefi
² Sydney
³ ABC News
⁴ Iran
⁵ Department of Home Affairs
⁶ US State Department
⁷ Uyghur
⁸ Hong Kong
⁹ Tibetan / Tibet
¹⁰ Cambodian / Cambodia
¹¹ Lorraine Finlay
¹² Penny Wong
¹³ Department of Foreign Affairs and Trade
¹⁴ Mike Burgess
¹⁵ ASIO
¹⁶ Russia
¹⁷ China
¹⁸ Freedom House
¹⁹ Guan Yin Citta
²⁰ The Australian
²¹ The Guardian Australia
²² SBS News
²³ Human Rights Watch