استرالیا و اتحادیه اروپا در آستانه امضای توافق تجارت آزاد

گام نهایی برای توافق تجارت آزاد

استرالیا¹ و اتحادیه اروپا² بعد از سال‌ها مذاکره، در حال نهایی‌کردن یک توافق تجارت آزاد (FTA) هستند و گفت‌وگوهای اخیر دو طرف را به امضای رسمی نزدیک کرده است؛ امضایی که گفته می‌شود ممکن است به‌زودی بین آنتونی آلبانیزی³، نخست‌وزیر استرالیا، و اورزولا فون در لاین⁴، رئیس اتحادیه اروپا، انجام شود.

روند مذاکرات و افراد کلیدی

در بروکسل⁵، گفت‌وگوهای اخیر میان دان فارل⁶ وزیر تجارت استرالیا، ماروش شفچوویچ⁷ کمیسر تجارت اتحادیه اروپا و کریستوف هانسن⁸ کمیسر کشاورزی، «سازنده و مثبت» توصیف شده و طبق گزارش‌ها فاصله‌ها بر سر مسائل باقی‌مانده کمتر شده است.

در بیانیه مشترک طرفین گفته شده در موضوعات حل‌نشده پیشرفت خوبی صورت گرفته و حالا تصمیم نهایی در انتظار تأیید آلبانیزی و فون در لاین است. مذاکرات در سال ۲۰۲۳ متوقف شده بود، اما در فضای فشارهای جدید تجارت جهانی از جمله تعرفه‌های آمریکا در دوره دولت ترامپ⁹ دوباره به جریان افتاد.

همچنین گفته می‌شود فون در لاین قرار است برای امضای توافق تجارت آزاد به استرالیا سفر کند و در کنار آن، یک مشارکت امنیتی جداگانه هم مطرح است؛ با این حال زمان دقیق این سفر و امضا هنوز روشن نشده است.

موضوعات اصلی و نقاط اختلاف

مهم‌ترین مانع، به صادرات گوشت قرمز مربوط می‌شود؛ به‌ویژه سهمیه‌های بدون تعرفه برای گوشت گاو و گوسفند استرالیا. گزارش‌ها می‌گویند یک موضوع نهایی—که احتمالاً به همین بخش گره خورده—همچنان حل‌نشده باقی مانده است.

استرالیا خواهان افزایش قابل‌توجه دسترسی به بازار اتحادیه اروپاست تا به گفته طرف استرالیایی، اثر یارانه‌های کشاورزی اتحادیه اروپا را خنثی کند؛ یارانه‌هایی که حدوداً نزدیک به ۸۰ میلیارد یورو در سال برآورد می‌شوند و برخی کشاورزان استرالیایی آن را نوعی حمایت‌گرایی ناعادلانه می‌دانند.

موضوعات دیگری هم در گفتگوها مطرح بوده است؛ از جمله جابه‌جایی نیروی کار، مالیات خودروهای لوکس در استرالیا، و «نشان‌های جغرافیایی» که استفاده از برخی نام‌ها را برای محصولات استرالیایی محدود می‌کند؛ مثل «فتا» و «پروسکو».

در مقابل، اتحادیه اروپا به‌دنبال دسترسی و مزیت در حوزه مواد معدنی حیاتی از استرالیاست تا وابستگی خود را به چین¹⁰ کمتر کند. علاوه بر آن، اتحادیه اروپا از منافع احتمالی در سرمایه‌گذاری، بازارهای کربن، تجارت دیجیتال و تحرک نیروی کار هم صحبت کرده است.

ابعاد اقتصادی و راهبردی

اتحادیه اروپا با بازار حدود ۴۵۰ میلیون نفری، سومین شریک بزرگ تجاری استرالیاست. این توافق می‌تواند به رشد تولید ناخالص داخلی و صادرات استرالیا کمک کند و در شرایط تکه‌تکه‌شدن فضای تجارت جهانی، پیوندهای اقتصادی و سیاسی طرفین را تقویت کند.

با این حال، گروه‌هایی از کشاورزان در استرالیا و اروپا با این توافق مخالف‌اند و می‌گویند رقابت در بازارهایی که به‌زعم آن‌ها شکننده است، شدیدتر می‌شود و به محافظت‌های کافی نیاز دارد.

زمینه گسترده‌تر و مقایسه با مذاکرات دیگر

در گزارش‌ها به تلاش‌های اتحادیه اروپا در توافق‌های مشابه اشاره شده است؛ از جمله ماجرای پیشبرد توافق با مرکوسور¹¹ که در آن برای عبور از مقاومت‌ها درباره سهمیه گوشت گاو (۹۹ هزار تن)، از سازوکارهای حفاظتی و امتیازهای مالی استفاده شد. با این حال، گفته می‌شود اختلاف‌های مربوط به گوشت گاو در پرونده استرالیا از نظر مقیاس، کمتر مختل‌کننده تلقی می‌شود.

تحلیلگران می‌گویند جایگاه استرالیا در منابع و مواد خام و نیاز اتحادیه اروپا به شرکای قابل اتکا، در کنار اثرگذاری آمریکا و چین، بر وزن مذاکرات اثر گذاشته است.

موضع استرالیا و مسیر تصویب

مقام‌های استرالیایی، از جمله دان فارل، تأکید کرده‌اند هر توافقی باید منافع ملی را تأمین کند و به تولیدکنندگان آسیب نزند. برای زمان‌بندی نهایی تصویب هم جدول مشخصی اعلام نشده است؛ این توافقِ «صرفاً تجاری» باید از مسیر رأی‌گیری با اکثریت واجد شرایط در شورای اتحادیه اروپا و سپس تأیید پارلمان اروپا¹² عبور کند.

پاورقی نام‌ها:
¹ Australia
² European Union (EU)
³ Anthony Albanese
⁴ Ursula von der Leyen
⁵ Brussels
⁶ Don Farrell
⁷ Maroš Šefčovič
⁸ Christophe Hansen
⁹ Trump
¹⁰ China
¹¹ Mercosur
¹² European Parliament