افت سنگین بازار سهام استرالیا با تشدید تنشهای آمریکا و ایران
بازارهای استرالیا در بدترین روز معاملاتی نزدیک به یک سال اخیر در ۹ مارچ ۲۰۲۶ با ریزش شدید روبهرو شدند. شاخص ASX 200¹ در پایان معاملات ۲.۸۵ درصد سقوط کرد و حدود ۹۰ میلیارد دلار از ارزش پرتفوی سرمایهگذاران کم شد؛ حرکتی که با بالا گرفتن تنشهای آمریکا² و ایران³ و جهش قیمت نفت تا ۱۱۰ دلار آمریکا برای هر بشکه همراه بود.
محرک ژئوپلیتیکی: اختلال در تنگه هرمز
این ریزش پس از تشدید درگیری میان آمریکا²، اسرائیل⁴ و ایران³ رخ داد؛ وضعیتی که عملاً باعث توقف عبور و مرور در تنگه هرمز⁵ شده است. این گذرگاه یک گلوگاه حیاتی است و حدود یکپنجم محمولههای نفتی جهان از آن عبور میکند. همزمان، قیمت نفت حدود ۳۰ درصد جهش کرد و برای اولین بار از زمان تهاجم روسیه⁶ به اوکراین⁷ در سال ۲۰۲۲، دوباره از ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرد؛ موضوعی که نگرانی از اختلال طولانیمدت در عرضه را پررنگتر کرد.
در شروع معاملات، شاخص ASX 200¹ حدود ۲.۹ درصد پایین آمد و در مقطعی تا ۴.۳ درصد هم افت کرد؛ سطحی که بازار را در مسیر از دست رفتن احتمالی ۱۳۰ میلیارد دلار قرار میداد و میتوانست تندترین سقوط یکروزه از ابتدای دوره کووید-۱۹⁸ در سال ۲۰۲۰ باشد. با این حال، در ساعات پایانی بخشی از افت جبران شد.
هشدار کارشناسان درباره ریسک استگفلیشن
کریس کولر⁹، سردبیر مالی 9News¹⁰، این واکنش بازار را «غیرمعمول» توصیف کرد و گفت بازارها فقط دوشنبه هفته قبل تحت تأثیر روند کاهشی نفت به رکوردهای جدید رسیده بودند؛ اما تشدید درگیریها مسیر را عوض کرد. سرمایهگذاران از سناریوی استگفلیشن نگران هستند؛ یعنی تورم بالا همراه با رشد اقتصادی ضعیف که میتواند از شوک نفتی تشدید شود.
کایل رادا¹¹، تحلیلگر ارشد در Capital.com¹²، این شرایط را «یک رخداد نسلبهنسل» خواند و گفت اگر جنگ طولانی شود، وضعیت میتواند بدتر شود؛ چون ترس از کاهش عرضه نفت افزایش پیدا میکند و اثرات آن به اقتصاد جهانی منتقل میشود.
زمینه گستردهتر بازار و اثر بر سوپرفاندها
این جلسه، بدترین عملکرد بازار از زمان تعرفههای موسوم به «روز آزادی» در آپریل سال گذشته بود که از سوی رئیسجمهور آمریکا²، دونالد ترامپ¹³ مطرح شده بود. در پوششهای مرتبط، به پاک شدن حدود ۱۴۰ میلیارد دلار از ارزش بازار در یک هفته سخت هم اشاره شده است. همچنین گفته میشود سوپرفاندهای استرالیا که معمولاً در بازارهای آمریکا² هم سرمایهگذاری دارند، میتوانند در اثر نوسانهای ناشی از تنشهای خاورمیانه¹⁴ تحت فشار قرار بگیرند.
کارشناسان بازنشستگی از جمله اندرو فیشر¹⁵ از Australian Retirement Trust¹⁶ گفتهاند با وجود افتهای هفتگی حدود ۳ تا ۴ درصد، بازارها در دهه گذشته بازده مرکب سالانه حدود ۱۰ درصد ثبت کردهاند و برخی سرمایهگذاران افتها را بهعنوان فرصت خرید دنبال میکنند. تحلیلهای جهانی نیز به فشار تورمی نفت بر بازار اوراق و کسریها اشاره میکنند؛ هرچند بعضی بخشها میتوانند در برابر جهش قیمتها نقش پوششی داشته باشند و اثر منفی بر سودآوری ممکن است به تداوم اختلالها وابسته باشد.
اعداد کلیدی
افت ASX 200¹: ۲.۸۵٪ در پایان؛ کف روزانه ۴.۳٪-
ارزش از دسترفته: حدود ۹۰ میلیارد دلار در همان جلسه؛ تا حدود ۱۴۰ میلیارد دلار در هفته
جهش قیمت نفت: ۳۰٪ افزایش تا ۱۱۰ دلار آمریکا/بشکه
بدترین عملکرد از: آپریل ۲۰۲۵ (تعرفهها)، و در مقیاس گستردهتر ۲۰۲۲
پانوشت: ¹ASX 200 | ²United States | ³Iran | ⁴Israel | ⁵Strait of Hormuz | ⁶Russia | ⁷Ukraine | ⁸COVID-19 | ⁹Chris Kohler | ¹⁰9News | ¹¹Kyle Rodda | ¹²Capital.com | ¹³Donald Trump | ¹⁴Middle East | ¹⁵Andrew Fisher | ¹⁶Australian Retirement Trust
Source: 9news.com.au, youtube.com, globalnews.ca