جلسه اضطراری برای هماهنگی ملی
آنتونی آلبانیزی¹، نخستوزیر استرالیا²، برای روز پنجشنبه یک نشست اضطراری نشنال کابینت³ را تشکیل داده تا کمبودهای روبهافزایش سوخت در سراسر کشور بررسی شود؛ کمبودهایی که گفته میشود از اختلالات جهانی در عرضه و پیامدهای جنگ در ایران⁴ شروع شده و با خریدهای هیجانی داخل کشور شدت گرفته است.
قرار است این نشست با حضور رهبران ایالتها و قلمروها برگزار شود و آلبانیزی از تاسمانیا⁵ در جلسه شرکت کند. محور گفتوگوها هماهنگکردن واکنشها برای حمایت از کسبوکارها، کشاورزان و جوامع محلی است؛ در حالی که در بسیاری از نقاط، کمبود بنزین و دیزل گزارش شده است.
ریشه بحران و روند تشدید آن
بر اساس گزارشها، بحران سوخت پس از اقدام تلافیجویانه ایران و مسدودشدن تنگه هرمز⁶ شدت گرفته؛ گذرگاهی که حدود ۲۰٪ از نفتی را که از مسیر دریا در جهان جابهجا میشود تحت تأثیر قرار میدهد. این اختلال همزمان با افزایش تقاضا در داخل استرالیا رخ داده است.
گفته میشود این وضعیت حدود دو هفته است که در حال شکلگیری و تشدید بوده و از اواخر فوریه ۲۰۲۶، همزمان با آغاز درگیریها، فشار بیشتری وارد کرده است. مناطق منطقهای بیشتر از همه آسیب دیدهاند؛ در بعضی شهرها پمپبنزینها سوختشان تمام شده و برخی کشاورزان هم برای ادامه کار، در تأمین دیزل دچار مشکل شدهاند.
در کنار اختلالات زنجیره عرضه، «خریدِ وحشتزده» عامل فوریِ خالیشدن سریعتر مخازن معرفی شده است؛ موضوعی که باعث شده عرضه سریعتر از سرعت جایگزینی مصرف شود، حتی با وجود تداوم ارسال محمولههای سوخت. همچنین گزارش شده قیمت بنزین در پایتختهای اصلی، بین اواخر فوریه تا میانه مارچ، نزدیک به ۵۰ سنت به ازای هر لیتر افزایش داشته است.
اقدامهای اعلامشده از سوی دولت و نهادها
آزادسازی ذخایر: دولت فدرال اعلام کرده ۲۰٪ از ذخایر ملی سوخت را وارد چرخه مصرف کرده و اولویت را به مناطق منطقهای داده است. در این چارچوب، تا سقف ۷۶۲ میلیون لیتر بنزین و دیزل برای کمک به پایداری عرضه مطرح شده است.
تعلیق موقت استانداردها: کریس بوون⁷، وزیر انرژی، از تعلیق ۶۰ روزه برخی قواعد کیفیت سوخت خبر داده تا امکان استفاده از سوخت با گوگرد بالاتر فراهم شود. گفته شده این اقدام میتواند حدود ۱۰۰ میلیون لیتر در ماه به حجم عرضه اضافه کند.
نظارت بر قیمتها: به کمیسیون رقابت و مصرفکننده استرالیا (ACCC)⁸ مأموریت داده شده مراقب گرانفروشی احتمالی باشد. این نهاد نشستهای اضطراری با شرکتهای سوخت، عمدهفروشان و گروههای مرتبط با رانندگان در سیدنی⁹ و ملبورن¹⁰ برگزار کرده تا درباره زنجیره تأمین، جهشهای قیمتی و توزیع در مناطق منطقهای گفتوگو شود.
اقدامهای ایالتی: کریس مینز¹¹، نخستوزیر نیو ساوت ولز¹²، یک نشست با کارشناسان سوخت برگزار کرده تا راهحلهای سریعتری برای کمبودهای مناطق منطقهای پیدا شود.
آلبانیزی در اظهارنظرهایی، درگیری ایران را سومین بحران اقتصادی بزرگ استرالیا در این دهه توصیف کرده و آن را در کنار بحران کووید-۱۹¹³ و جنگ اوکراین¹⁴ قرار داده و از ادامهداربودن اثرات اقتصادی آن صحبت کرده است.
زمینه گستردهتر و انتقادها
برآوردهای مطرحشده نشان میدهد استرالیا حدود ۲۹ روز ذخیره بنزین و ۲۶ روز ذخیره دیزل در اختیار دارد. همین موضوع بحثهایی را درباره امنیت سوخت، و همچنین تعطیلی پالایشگاههای داخلی در نتیجه برخی سیاستهای گذشته، دوباره پررنگ کرده است.
چهرههای مخالف دولت از جمله انگس تیلور¹⁵ و بارنابی جویس¹⁶، سیاستهای انرژی حزب کارگر را عامل افزایش آسیبپذیری دانستهاند و به اثرات تورمی و همچنین کافینبودن همسویی با الزامات آژانس بینالمللی انرژی (IEA)¹⁷ اشاره کردهاند.
جینا کاس-گاتلیب¹⁸، رئیس ACCC، درباره تبانی یا قیمتگذاری گمراهکننده هشدار داده و بر برخورد منصفانه با کسبوکارهای مستقل منطقهای و مصرفکنندگان تأکید کرده است. برخی کارشناسان نیز گفتهاند اگر مسدودماندن تنگه هرمز ادامه پیدا کند، امکان مطرحشدن سهمیهبندی هم وجود دارد و فشار تقاضا میتواند بیشتر شود.
این تشدید سطح هماهنگی در نشنال کابینت پس از آن مطرح میشود که در روزهای نخست، پیام اصلی تغییرنکردن رفتار مصرفکنندگان بود، اما حالا تمرکز به سمت هماهنگی فوری رفته؛ در شرایطی که گزارشها میگوید جوامع منطقهای بیشترین فشار را تحمل میکنند.
پاورقی نامها و اصطلاحات:
¹ Anthony Albanese
² Australia
³ National Cabinet
⁴ Iran
⁵ Tasmania
⁶ Strait of Hormuz
⁷ Chris Bowen
⁸ Australian Competition and Consumer Commission (ACCC)
⁹ Sydney
¹⁰ Melbourne
¹¹ Chris Minns
¹² New South Wales
¹³ COVID-19
¹⁴ Ukraine
¹⁵ Angus Taylor
¹⁶ Barnaby Joyce
¹⁷ International Energy Agency (IEA)
¹⁸ Gina Cass-Gottlieb