طرح دعوای «نخستینبار» علیه سوبارو بر سر «حق تعمیر»
نهاد ناظر مصرفکنندگان در استرالیا، کمیسیون رقابت و مصرفکنندگان استرالیا¹ اعلام کرد علیه سوبارو استرالیا² در دادگاه فدرال³ طرح دعوا کرده و مدعی است این خودروساز تعهداتش را در چارچوب قوانین «حق تعمیر» رعایت نکرده است. طبق ادعای ACCC¹، سوبارو استرالیا² با این موضوع روبهروست که دسترسی مکانیکهای مستقل به نرمافزارهای عیبیابی و تعمیر و همچنین اطلاعات فنی را به اندازه نمایندگیهای رسمی خود فراهم نکرده است.
ادعای ACCC درباره نقض طرح اشتراکگذاری اطلاعات تعمیر
ACCC¹ میگوید این پرونده به «طرح اجباری اشتراکگذاری اطلاعات سرویس و تعمیر خودرو» موسوم به MVIS⁴ مربوط است؛ طرحی که از جولای ۲۰۲۲ اجرایی شد و هدفش این است که تعمیرکاران مستقل بتوانند در رقابت با شبکه نمایندگیهای سازنده، شرایط برابر داشته باشند. براساس این طرح، خودروسازان و ارائهدهندگان داده باید اطلاعات تعمیر را برای تعمیرکاران استرالیایی با شرایط تجاری «منصفانه و معقول» عرضه کنند.
لوک وودوارد⁵، کمیسر ACCC¹، گفت: «ما مدعی هستیم سوبارو استرالیا² از طرح اشتراکگذاری اطلاعات سرویس و تعمیر خودرو تبعیت نکرده؛ طرحی که برای تقویت رقابت میان تعمیرکاران خودرو در استرالیا طراحی شده است.» او اضافه کرد پیامد این وضعیت میتواند این باشد که مصرفکنندگان نتوانند بهجای مراجعه به نمایندگیهای سوبارو²، از یک تعمیرکار مستقل، محلی یا خانوادگی استفاده کنند.
ACCC¹ تاکید کرده این نخستین رسیدگی قضایی است که این نهاد درباره ادعای نقض این طرح اشتراکگذاری اطلاعات برای «سرویس و تعمیر» به جریان میاندازد.
جزئیات بازه زمانی و نوع دسترسی
طبق ادعای ACCC¹، در فاصله ۱ جولای ۲۰۲۲ تا ۳۱ آگوست ۲۰۲۴، سوبارو استرالیا² دسترسی تعمیرکاران مستقل به نرمافزار و دیگر اطلاعات فنی لازم برای تعمیر خودروهایش را به همان شکل و سطحی که در اختیار نمایندگیهای سوبارو² بوده، ارائه نکرده است.
در برخی موارد، به گفته ACCC¹، مکانیکهای مستقل فقط از طریق «کمک از راه دور» به این دسترسی رسیدهاند؛ روشی که به ادعای نهاد ناظر، تعمیرکار را مجبور میکرد سختافزار اضافه بخرد تا بتواند نرمافزار را به خودرو وصل کند. همچنین ادعا شده بخشی از اطلاعات با مدل «اشتراک سالانه» در دسترس قرار گرفته است. در چارچوب MVIS⁴، سوبارو استرالیا² باید زمانی که تعمیرکار درخواست میدهد، اطلاعات را «بهراحتی قابل دسترس» ارائه کند.
ACCC¹ همچنین میگوید دو تعمیرکار مستقل یا همان لحظه پس از درخواست، اطلاعات را دریافت نکردهاند یا اساساً اطلاعاتی در اختیارشان قرار نگرفته است.
بحثهای گستردهتر صنعت: اطلاعات هست، قطعه نیست
همزمان با این پرونده، برخی نهادهای صنفی درباره مانعهای زنجیره تامین قطعات هشدار دادهاند و گفتهاند این مانعها میتواند کار تعمیرکاران محلی را سخت کند. پیتر جونز⁶، مدیرعامل VACC⁷، گفته اعضای این نهاد گزارش دادهاند «راهبندانهایی» در زنجیره تامین قطعات وجود دارد که باعث میشود خودروها مدت بیشتری از چرخه استفاده خارج بمانند.
به گفته او، برخی تعمیرکاران مستقل برای دسترسی به قطعات اصلی مشکل داشتهاند و برخی تعمیرکاران بدنه (collision repairers) گزارش کردهاند که نمیتوانند قطعات تعمیر بدنه یک برند خاص را بخرند، مگر اینکه عضو شبکه تعمیر مورد تایید همان سازنده باشند. او این موضوع را شکافی در قوانین موجود تعمیر خودرو در استرالیا توصیف کرده؛ قوانینی که بیشتر «اشتراکگذاری اطلاعات» را پوشش میدهد، نه خودِ قطعه.
درخواست برای سختگیرانهتر شدن قوانین سرویس خودرو
در ادامه، صنعت بیمه هم نگرانیهای مشابهی را مطرح کرده و خواستار تقویت نخستین قانون «حق تعمیر» در استرالیا شده است؛ بهگونهای که خودروسازان ملزم شوند قطعات را هم با شرایط تجاری منصفانه در اختیار تعمیرکاران مستقل بگذارند.
اندرو هال⁸، مدیرعامل Insurance Council of Australia (ICA)⁹ گفته «طرح اطلاعات خودرو» رقابت واقعی در بخش تعمیر را تقویت کرده، اما هنوز جا برای اقدام بیشتر وجود دارد. او گفته اگر سازنده بتواند از فروش قطعه به تعمیرکار منتخب مالک خودرو خودداری کند، داشتن دانش و اطلاعات برای تعمیر عملاً کافی نیست. او همچنین ادعا کرده وقتی قطعات «قفل» میشوند، تعمیرها گرانتر و طولانیتر میشود و در برخی موارد خودروهای قابل تعمیر، بیدلیل از رده خارج میشوند؛ وضعیتی که به گفته او میتواند بر هزینهها و حق بیمهها اثر بگذارد.
باور رایج درباره «۱۰ سال قطعه» و آنچه قانون میگوید
در گزارش اشاره شده برخی رانندگان تصور میکنند برندهای خودرو طبق قانون باید تا ۱۰ سال قطعه یدکی تامین کنند، اما این الزام به آن شکل وجود ندارد. در عوض، قانون مصرفکننده استرالیا¹⁰ از خودروسازان میخواهد برای «مدت زمان معقولی» پس از خرید، قطعات یدکی و امکانات تعمیر را فراهم کنند. اینکه «معقول» دقیقاً یعنی چه، میتواند به تشخیص نهادهای رسیدگیکننده واگذار شود و مصرفکننده برای پیگیری، ممکن است وارد فرایند طولانی طرح شکایت و رسیدگی شود.
محصولات پرفروش سوبارو در استرالیا
در متن همچنین به فروش برخی مدلها اشاره شده است: سوبارو کراسترک¹¹ و سوبارو فورستر¹² از مدلهای پرفروش سوبارو² در استرالیا معرفی شدهاند. گفته شده کراسترک¹¹ (که قبلاً XV¹³ نام داشت) از زمان ورود به استرالیا در سال ۲۰۱۲ بیش از ۱۰۰ هزار دستگاه فروش داشته و فورستر¹² هم از ۱۹۹۷ تا امروز بیش از ۳۵۰ هزار دستگاه در جادههای استرالیا فروخته است.
پاورقی منابع نامهای انگلیسی:
¹ Australian Competition and Consumer Commission (ACCC)
² Subaru Australia
³ Federal Court
⁴ Motor Vehicle Service and Repair Information Sharing Scheme (MVIS)
⁵ Luke Woodward
⁶ Peter Jones
⁷ VACC (Victorian Automotive Chamber of Commerce)
⁸ Andrew Hall
⁹ Insurance Council of Australia (ICA)
¹⁰ Australian Consumer Law
¹¹ Subaru Crosstrek
¹² Subaru Forester
¹³ XV