معدنکاوی عمیق دریا؛ کلید انرژی پاک آینده جهانی
جرارد بارون¹، کارآفرین استرالیایی مشهور به «ایلون ماسک استرالیا»، رهبری شرکت تیامسی² را برعهده دارد و در تلاش است تا با استخراج تجاری از بستر عمیق اقیانوس آرام³، گرهای از نیازهای معدنی جهانی باز کند.
این شرکت هدف دارد نودولهای چندفلزی موجود در منطقه کلاریون-کلیپرتن⁴ را جمعآوری کند؛ تودههایی که فلزات مهمی مانند منگنز، نیکل، کبالت و مس را در خود جای داده و برای فناوریهای انرژی پاک و باتری وسایل نقلیه برقی ضروری هستند.
بارون معتقد است معدنکاوی این نودولها برای گذار جهانی به انرژی سبز و همچنین امنیت ملی ایالات متحده آمریکا⁶ ضروری است، چرا که به کاهش وابستگی به چین⁷ برای تأمین مواد معدنی حیاتی کمک میکند. در سال ۲۰۲۵، دونالد ترامپ⁵ بهعنوان رئیسجمهور سابق آمریکا یک دستور اجرایی برای تسریع صدور مجوزهای معدنکاوی در آبهای بینالمللی امضا کرد.
شرکت تیامسی² صدها میلیون دلار در توسعه فناوریها و تحقیقات زیستمحیطی سرمایهگذاری کرده تا نودولها را بهصورت پایدار برداشت کند. بارون محیطزیست را در این روش به زمینکاوی ترجیح میدهد، چرا که انتشار کربن کمتر، عدم نیاز به جنگلزدایی و کاهش اختلال در جوامع انسانی از مزایای آن است.
با این حال، گروههای محیطزیستی و برخی دانشمندان نسبت به این پروژه هشدار میدهند. آنها معتقدند اکوسیستمهای عمیق دریایی هنوز بهخوبی شناخته نشده و معدنکاوی میتواند بهطور برگشتناپذیری به تنوع زیستی، صنعت ماهیگیری و تنظیم اقلیم آسیب بزند. تحقیقات علمی در مراحل اولیه است و برخی این تأثیرات را «جعبه پاندورا» یا «فاجعه زیستمحیطی» میخوانند.
تا کنون سازمان بینالمللی بستر دریایی⁸ مقررات نهایی را برای تعادل بین بهرهبرداری و حفاظت زیستمحیطی تصویب نکرده و تأخیرها شرکتهایی مانند تیامسی² را ناامید کرده است.
تصمیم یکجانبه دولت آمریکا در دوران ترامپ برای تسریع معدنکاوی بستر دریایی از طریق اداره ملی اقیانوسی و جوی⁹ و دور زدن چارچوب چندجانبه سازمان بینالمللی، تنشهای دیپلماتیک ایجاد کرده است. لتیسیا کاروالیو، دبیرکل سازمان بینالمللی بستر دریایی⁸، این اقدام را خلاف قوانین بینالمللی و زیانآور برای نظم چندجانبه خوانده است. این سازمان در حال بررسی است که آیا تیامسی² با مشارکت مستقل با مقامات آمریکا قراردادهای موجود را نقض کرده است یا خیر. کشورهای دیگر حوزه اقیانوس آرام مانند تونگا¹⁰ و جزایر کوک¹¹ نیز با احتیاط و با تأکید بر ارزیابیهای زیستمحیطی و مزایای اقتصادی گام برمیدارند.
نظارت مالی نیز شدید است؛ برخی تحلیلگران به هزینههای بالای توسعه و بازده نامشخص اشاره میکنند. منتقدان گمان میکنند که بارون ممکن است پس از افزایش ارزش سهام پروژه را ترک کند، اگرچه او بر تعهد بلندمدت به این طرح و منافع اجتماعی آن، از جمله کاهش نابرابری در جوامع جزایر اقیانوس آرام تأکید دارد.
در مجموع، ابتکار معدنکاوی عمیق دریا به رهبری جرارد بارون¹ تقاطع پیچیدهای از فناوری، ژئوپلیتیک، نگرانیهای زیستمحیطی و فرصتهای اقتصادی را نمایان میسازد و نقش قابل توجهی برای استرالیا در گفتوگوهای معدنکاوی بستر دریایی اقیانوس آرام شکل میدهد. این صنعت پیش از تبدیل شدن به واقعیت تجاری با چالشهای مهم نظارتی، علمی و اخلاقی روبهرو است.
پاورقی:
¹ Gerard Barron
² The Metals Company (TMC)
³ Pacific Ocean
⁴ Clarion-Clipperton Zone
⁵ Donald Trump
⁶ United States
⁷ China
⁸ International Seabed Authority (ISA)
⁹ National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA)
¹⁰ Tonga
¹¹ Cook Islands
Source: abc.net.au, apibc.org.au, juniorstocks.com, discoveryalert.com.au, youtube.com, deeperblue.com, britannica.com, australiapacificbusiness.org.au