بازگشت دیپل منفی اقیانوس هند؛ پایان ۲۰۲۵ پر باران
یک عامل مهم اقلیمی، دیپل منفی اقیانوس هند1، برای نخستین بار در سه سال اخیر شکل گرفته و حکایت از پایان پربارش سال ۲۰۲۵ در سراسر استرالیا6 دارد. این پدیده با خنکتر شدن آبهای ساحل شرقی آفریقا7 و گرمتر شدن آبها نزدیک اندونزی8 همراه است که فشار و بادها را تغییر داده و هوای مرطوب استوایی را به سوی طولهای جغرافیایی استرالیا میآورد، امری که معمولاً بارش زمستان و بهار را در سراسر کشور افزایش میدهد.
دادههای اداره هواشناسی استرالیا2 نشان میدهد که تا اوایل آگوست ۲۰۲۵، شاخص دیپل اقیانوس هند به -0.6°C رسیده که زیر آستانه -0.4°C برای یک رویداد دیپل منفی است و انتظار میرود تا سپتامبر تقویت شده و تا دسامبر به تدریج به سطح خنثی بازگردد. برای ثبت رسمی این پدیده بهعنوان دیپل منفی، شاخص باید حداقل شش هفته دیگر زیر -0.4°C باقی بماند؛ سناریویی که بر اساس مدلهای اداره هواشناسی چندان دور از انتظار نیست.
بهطور تاریخی، رویدادهای دیپل منفی باعث پربارشترین زمستانها و بهارهای استرالیا در سالهای ۲۰۱۰، ۲۰۱۶، ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ شدهاند. بهطور متوسط، بارش در بهار طی سالهای دیپل منفی حدود ۳۶٪ افزایش مییابد و بارش زمستان نیز تقریباً ۲۰٪ بیشتر میشود. این تأثیر در بیشتر نقاط استرالیا گسترده است و مناطق جنوبشرق داخلی معمولاً بهصورت بارشهای در بالای ۲۰٪ سالها ثبت میشوند.
چشماندازهای فصلی اداره هواشناسی و مدلهای اقلیمی مانند ACCESS-S3 و System 54 نیز شانس بارش بالاتر از میانه را از آگوست تا دسامبر ۲۰۲۵ نشان میدهند، بهویژه در مرکز و شرق استرالیا. این الگو با محدوده بارش معمول دیپل منفی منطبق است. همچنین پیشبینی میشود پوشش ابری ناشی از رطوبت بیشتر، دمای حداکثر روزانه را کمی کاهش دهد، هرچند روند کلی گرمایش زمین ادامه دارد.
منابع دیگر تأکید میکنند که دیپل منفی عامل اقلیمی مهمی است که اثر آن با لا نینا5 قابل مقایسه است اما بر منطقه اقیانوس هند تمرکز دارد و گاهی «لا نینا غرب» نامیده میشود. این نخستین باری است که از ۲۰۲۲ یک رویداد چنین پدیدهای بر آبوهوای استرالیا تأثیر میگذارد.
به این ترتیب، ظهور دیپل منفی اقیانوس هند در اواخر زمستان ۲۰۲۵ انتظار میرود بارش را در بیشتر نقاط استرالیا برای باقیمانده سال بهویژه در بهار افزایش دهد و شرایط مرطوبتر و دمای روزانه کمی خنکتر را به همراه داشته باشد.
منابع انگلیسی:
1 Indian Ocean Dipole
2 Bureau of Meteorology
3 ACCESS-S
4 System 5
5 La Niña
6 Australia
7 Africa
8 Indonesia