ترامپ: جمهوری اسلامی میخواهد گفتگو کند و من موافقم

ترامپ از موافقت با مذاکره با رهبری جدید ایران گفت

دونالد ترامپ¹، رئیس‌جمهور آمریکا²، روز ۱ مارچ از مار-ا-لاگو³ اعلام کرد با مذاکره با «رهبری جدید» ایران⁴ موافقت کرده است؛ این موضوع یک روز پس از حملات مشترک آمریکا و اسرائیل⁵ مطرح شد که به گفته گزارش‌ها در جریان آن آیت‌الله علی خامنه‌ای⁶ و چند مقام ارشد دیگر کشته شدند.

ترامپ در گفت‌وگوی تلفنی با رسانه The Atlantic⁷ گفت: «آن‌ها می‌خواهند صحبت کنند و من با صحبت کردن موافقت کرده‌ام، پس با آن‌ها صحبت خواهم کرد. باید زودتر این کار را می‌کردند.»

جزئیات عملیات و واکنش‌ها

این حملات در قالب Operation Epic Fury⁸ انجام شد؛ عملیاتی که طبق گزارش‌ها نهادهای امنیتی و سیاسی ایران را هدف قرار داد و هدف آن وارد کردن فشار بر ساختار حاکم برای حرکت به سمت فروپاشی عنوان شده است.

به گفته ترامپ، این عملیات از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آغاز شد و شامل اقدامات استمرار‌یافته هوایی و دریایی آمریکا، در هماهنگی با اسرائیل، بود. او گفته است خامنه‌ای که نزدیک به ۳۷ سال رهبر ایران بود، در این حملات کشته شده و مجموعاً دست‌کم ۴۸ نفر دیگر از رهبران نیز کشته شدند.

طبق گزارش‌ها، ایران در واکنش، با حملات موشکی و پهپادی پایگاه‌های آمریکا در خاورمیانه⁹ را هدف قرار داد و در نتیجه این حملات، سه نیروی نظامی آمریکا کشته و پنج نفر زخمی شدند.

ترامپ درباره اثرگذاری حملات گفت گستره عملیات به حدی بوده که «بیشتر آن افراد [در مذاکرات اخیر] دیگر نیستند». از سوی دیگر، علی لاریجانی¹⁰ که در گزارش‌ها از او به عنوان مسئول امنیتی ایران یاد شده، وعده «پاسخی بی‌سابقه» داد و اعلام کرد این حملات «دل ملت ایران را به آتش کشیده است». همچنین گزارش شده ایران وارد ۴۰ روز عزاداری برای خامنه‌ای شده است.

موضع ترامپ درباره مذاکره و تغییر حکومت

ترامپ هم‌زمان که از آمادگی برای گفت‌وگو صحبت کرد، ایران را به تعلل متهم کرد و گفت آن‌ها «خیلی زرنگ‌بازی درآوردند» و می‌توانستند پیش‌تر به یک توافق «عملی و آسان» برسند. او درباره زمان آغاز گفت‌وگوها جزئیات مشخصی نداد و در پاسخ به این‌که «امروز یا فردا؟» گفت: «نمی‌توانم به شما بگویم.»

در یک ویدئوی منتشرشده پیش از حملات، ترامپ از ایرانی‌ها خواست پس از بمباران «قیام کنند» و این مقطع را زمان «به‌دست گرفتن کنترل سرنوشت‌تان» توصیف کرد. او گفته است انتظار دارد در خیابان‌ها جشن‌هایی شکل بگیرد و همچنین حمایت ایرانیان خارج از کشور در شهرهایی مثل Los Angeles¹¹ و New York¹² دیده شود؛ در عین حال گزارش‌ها به برگزاری تجمعات ضدجنگ در نزدیکی همان مناطق هم اشاره کرده‌اند.

وقتی از ترامپ درباره طولانی‌تر کردن حملات برای کمک به شکل‌گیری یک قیام سوال شد، او موضع قطعی اعلام نکرد و گفت وضعیت را در مسیر تحولات ارزیابی خواهد کرد.

زمینه راهبردی و انتقادها

در تحلیل‌ها، این حملات به عنوان تلاشی پرریسک برای «تغییر حکومت» توصیف شده است؛ تلاشی که به گفته برخی کارشناسان با رویکردهای قبلی ترامپ در اقدام‌های سریع برای جمع‌بندی بحران‌ها—مثل حملات محدودتر به سایت‌های هسته‌ای ایران—تفاوت دارد.

گزارش‌ها می‌گویند این عملیات پس از برخورد امنیتی ایران با اعتراضات در ژانویه انجام شد؛ رخدادی که به نوشته برخی منابع، با خط قرمزی که ترامپ درباره کشتار معترضان مطرح کرده بود، هم‌خوانی نداشت.

از جمله منتقدان، Anne Applebaum¹³ است که نوشته دولت آمریکا برنامه روشن و منسجمی برای «بعد از تغییر» ندارد و بین تشویق به قیام و هم‌زمان پیشنهاد مسیر دیپلماتیک در نوسان است.

تحلیلگران Atlantic Council¹⁴ نیز به هماهنگی نزدیک آمریکا و اسرائیل اشاره کرده‌اند و گفته‌اند اهداف عملیات می‌تواند کاهش توانمندی‌های ایران و تغییر محاسبات رهبری این کشور باشد. در سناریوهای مطرح‌شده، از احتمال شکل‌گیری ساختاری سخت‌گیرتر، یا شکل‌گیری رویکردی منعطف‌تر برای کاهش فشار تحریم‌ها، یا بروز کشمکش‌های قدرت صحبت شده است.

ترامپ در اظهاراتش اثرات داخلی را کم‌اهمیت جلوه داد و گفت اقتصاد آمریکا قوی است و اختلال بزرگی در قیمت نفت رخ نداده است.

پاورقی نام‌های اصلی

¹ Donald Trump
² United States
³ Mar-a-Lago
⁴ Iran
⁵ Israel
⁶ Ayatollah Ali Khamenei
⁷ The Atlantic
⁸ Operation Epic Fury
⁹ Middle East
¹⁰ Ali Larijani
¹¹ Los Angeles
¹² New York
¹³ Anne Applebaum
¹⁴ Atlantic Council