تحقیق دانشگاه سیدنی درباره سفر جنجالی استاد به ایران

دانشگاه سیدنی بررسی بیرونی سفر استاد به ایران را آغاز کرد

دانشگاه سیدنی¹ اعلام کرد یک بررسی مستقل بیرونی درباره سفر «بن فهیم‌نیا»²، استاد ارشد این دانشگاه، به ایران³ انجام می‌دهد؛ سفری که با وجود توصیه رسمی «سفر نکنید» از سوی دولت استرالیا⁴ و در میانه حساسیت‌های مرتبط با تحریم‌ها و همکاری‌های پژوهشی، مورد توجه قرار گرفته است.

سخنگوی دانشگاه روز پنج‌شنبه گفت دانشگاه «عمیقاً نگران» این موضوع است و به «ناهماهنگی‌های ظاهری» در دلایل ارائه‌شده به دانشگاه برای این سفر اشاره کرد؛ به‌ویژه درباره سفر به کشوری که برای آن هشدار «سفر نکنید» برقرار بوده است.

طبق اعلام دانشگاه، «پیتر وولکات»⁵، دیپلمات بازنشسته و رئیس پیشین کمیسیون خدمات عمومی استرالیا⁶ و رئیس دفتر نخست‌وزیر پیشین «مالکوم ترنبول»⁷، مأمور انجام این بررسی شده است. دانشگاه گفت این بررسی مستقل، هدف و نتیجه سفر این عضو هیئت علمی به ایران را در کنار روند صدور مجوزهای سفر، اقدام‌های اصلاحی احتمالی و توصیه‌های بیشتر برای دانشگاه در شرایط «افزایش ریسک‌ها و تنش‌های ژئوپلیتیکی» بررسی می‌کند.

دانشگاه سیدنی¹ که بنا بر گزارش‌ها قراردادهای حساس پژوهشی و آموزشی با «وزارت دفاع» استرالیا⁸ دارد، این بررسی را پس از آن اعلام کرد که اپوزیسیون فدرال خواستار توضیح درباره آنچه «ناکامی جدی» در اعزام استاد ارشد به ایران در سال گذشته خوانده شد، شد؛ سفری که به گفته منتقدان با محدودیت‌ها و تحریم‌های دولتی در تضاد بوده است.

سخنگوی «وزارت امور خارجه و تجارت» استرالیا⁹ نیز گفت دولت استرالیا از سال ۲۰۲۳ روشن کرده که انتظار دارد دانشگاه‌ها وارد همکاری پژوهشی با نهادهای ایرانی نشوند، همکاری‌های موجود را ادامه ندهند یا آن را تسهیل نکنند.

پروفسور «بن فهیم‌نیا»² به «The Australian»¹⁰ گفته است به ایران³ رفته تا به دیدار والدینش برود و در طول حضورش در آنجا هیچ فعالیت کاری انجام نداده است.

«جیمز پترسون»¹¹، سخنگوی دفاعی اپوزیسیون، گفت «جمهوری اسلامی ایران»³ برای دهه‌ها حامی تروریسم دولتی بوده و به شهروندان خود آسیب رسانده است. او گفت این موضوع برای دانشگاه سیدنی¹ «توجیه قابل‌قبولی» ندارد، با توجه به اینکه پژوهش‌های حساس دفاعی با بودجه مالیات‌دهندگان انجام می‌شود.

این گزارش همچنین می‌گوید «The Australian»¹⁰ روز چهارشنبه فاش کرده بود پروفسور فهیم‌نیا² که رئیس رشته مدیریت زنجیره تأمین در دانشگاه است، پس از آنکه دانشگاه سفر او را تأیید کرد، در نهایت نیازمند عملیات نجات و خروج اضطراری از ایران³ شده است؛ آن هم در شرایطی که منطقه درگیر وضعیت جنگی توصیف شده بود.

سخنگوی دانشگاه گفت بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد «ترکیبی از خطاهای سیستمی و انسانی» باعث شده درخواست سفر به‌اشتباه در سامانه‌های رزرو سفر دانشگاه پردازش شود. او افزود از سال ۲۰۲۵ اقدامات قابل‌توجهی برای رفع ضعف‌های کنترلی در روندها، سامانه‌ها و آموزش انجام شده، اما همچنان اختلاف‌هایی در روایت‌ها و فرایندها دیده می‌شود و دانشگاه از دیدگاه‌های وولکات⁵ برای اطمینان از تداوم انطباق با مقررات و بررسی «کامل و بی‌طرفانه» استقبال می‌کند.

در عین حال، گزارش سالانه اخیر دانشگاه، این سفر به ایران³ را ذیل «تعاملات اداری یا راهبردی مرتبط با دانشگاه» توصیف کرده است. اما پروفسور فهیم‌نیا² به «The Australian»¹⁰ گفته برای دیدار والدینش به ایران³ رفته و در مسیر شرکت در یک کنفرانس در ترکیه¹² توقف کرده و «در تهران هیچ موضوع کاری مرتبطی» نداشته است.

او همچنین انجام همکاری با دانشگاهیان ایرانی را رد کرده است؛ با این حال، گزارش به مواردی اشاره می‌کند که او در سال‌های ۲۰۲۰ و ۲۰۲۵ مقاله‌هایی درباره اختلال در زنجیره تأمین با همکارانی نوشته که اکنون در «University of Tehran»¹³ و «Iran University of Science and Technology»¹⁴ مشغول به کار هستند.

گزارش می‌گوید «پنی وونگ»¹⁵، وزیر امور خارجه، در سال ۲۰۲۳ به همه دانشگاه‌ها نامه نوشت و از آنها خواست هرگونه همکاری با مؤسسات در ایران³، روسیه¹⁶ و کره شمالی¹⁷ را متوقف کنند. پروفسور فهیم‌نیا² روز پنج‌شنبه گفت همکاری او با پژوهشگران ایرانی سال‌ها قبل از دستورالعمل سناتور وونگ¹⁵ پایان یافته است و توضیح داد منظور او از اظهارات قبلی، مشخصاً سفر سال گذشته بوده نه کل سوابق پژوهشی‌اش. او گفت بیش از پنج سال است با همکاران در ایران³ همکاری پژوهشی نداشته و هر پژوهش مشترکی پیش از تغییر قوانین انجام شده است.

در گزارش آمده است او با دو پژوهشگر ایرانی—«فاطمه صبوحی»¹⁸ از دانشکده مهندسی صنایع «University of Tehran»¹³ و «محمد سعید جبل‌عاملی»¹⁹ از «Iran University of Science and Technology»¹⁴ در تهران—روی مقاله‌ای کار کرده که در ژولای ۲۰۲۵ در «Annals of Operations Research»²⁰ منتشر شده است. او گفته این مقاله که به طراحی «زنجیره تأمین تاب‌آور در برابر اختلال‌های بزرگ و اختلال‌های عملیاتی» می‌پردازد، در سال ۲۰۱۹ تکمیل شده و آن زمان با یک دانشجو در ایران³ هم‌تألیف شده است.

همچنین گفته شده است در سال ۲۰۱۲، زمانی که پروفسور فهیم‌نیا² در «University of South Australia»²¹ کار می‌کرد، با «رضا مولایی»²² از «Iran Broadcasting Services»²³ مقاله‌ای با عنوان «مشکلات پیچیده برنامه‌ریزی زنجیره تأمین در دنیای واقعی» هم‌نویسنده بوده است. گزارش اضافه می‌کند که یک مجری تلویزیون دولتی ایران با همین نام در مارچ تهدیدهایی علیه مخالفان ایرانی خارج از کشور مطرح کرده بود. وقتی «The Australian»¹⁰ از پروفسور فهیم‌نیا² پرسید چرا با نماینده رسانه دولتی ایران روی پژوهش زنجیره تأمین کار کرده، او گفت مقاله را با «یک همکلاسی» هم‌نویسنده شده و با وجود یکسان بودن نام، فکر نمی‌کند آن فرد همان شخص معرفی‌شده باشد. او افزود از زمان انتشار مقاله هیچ ارتباطی با هم‌نویسنده نداشته و در هیچ سازمان ایرانی درگیر نبوده است.

گزارش می‌گوید «وزارت آموزش» استرالیا²⁴ در جون به معاون‌رییس دانشگاه سیدنی¹ «مارک اسکات»²⁵ نامه نوشته و تأکید کرده بود سفر به کشورهای تحت تحریم—در کنار پژوهش—ممنوع است. «جولیان لیسر»²⁶، سخنگوی آموزشی اپوزیسیون، از دانشگاه سیدنی¹ خواست «اطلاعات را شفاف کند» و گفت در نظارت، «شکاف نگران‌کننده‌ای» وجود دارد اگر استادان دانشگاه‌ها در سطح پژوهشگر با پژوهشگر با «رقبای راهبردی» ارتباط داشته باشند. او همچنین گفت نگران است برخی ارائه‌دهندگان آموزش عالی هنگام لزوم، دستورالعمل‌های وزیر امور خارجه و نهادهای امنیتی را نادیده می‌گیرند.

در پایان آمده است سخنگوی وزیر آموزش فدرال «جیسون کلر»²⁷ گفت وزارت آموزش²⁴ روز پنج‌شنبه از دانشگاه سیدنی¹ خواست دولت را در جریان روند بررسی مستقل قرار دهد.

پاورقی نام‌ها

¹ University of Sydney

² Ben Fahimnia

³ Iran

⁴ Australian government

⁵ Peter Woolcott

⁶ Australian Public Service Commissioner

⁷ Malcolm Turnbull

⁸ Department of Defence

⁹ Department of Foreign Affairs and Trade

¹⁰ The Australian

¹¹ James Paterson

¹² Turkey

¹³ University of Tehran

¹⁴ Iran University of Science and Technology

¹⁵ Penny Wong

¹⁶ Russia

¹⁷ North Korea

¹⁸ Fatemah Sabouhi

¹⁹ Mohammad Saeed Jabalameli

²⁰ Annals of Operations Research

²¹ University of South Australia

²² Reza Molaei

²³ Iran Broadcasting Services

²⁴ Education Department

²⁵ Mark Scott

²⁶ Julian Leeser

²⁷ Jason Clare