مصاحبه شبکه ABC استرالیا با شاهزاده رضا پهلوی
شاهزاده رضا پهلوی¹ در گفتوگویی با ایبیسی نیوز² خواستار دخالت نظامی آمریکا³ برای حمایت از اعتراضات جاری و تسهیل «گذار پس از جمهوری اسلامی» شد. این مصاحبه همزمان با مذاکرات هستهای ایران⁴ و آمریکا در ژنو⁵ در تاریخ ۲۶ فوریه ۲۰۲۶ منتشر شده است.
موضع شاهزاده درباره دخالت و طرح گذار
شاهزاده در این گفتوگو میگوید شرایط فعلی—در فضای توقف یا کندی مذاکرات هستهای و نگرانی از گسترش جنگ در منطقه—از نگاه او فرصتی برای اقدام نظامی است تا توان حاکمیت تضعیف شود. او از یک طرح انتقال قدرت بعد از تغییر حکومت صحبت میکند، در عین حال تأکید دارد اداره کشور باید «ایرانیمحور» باشد و موضوعاتی مانند وحدت ملی و حفظ تمامیت ارضی در اولویت قرار بگیرند.
او همچنین ادعا میکند چنین دخالتی میتواند «جانها را نجات دهد»، چون به معترضان در برابر نیروهای سرکوب—از جمله بسیج⁶—کمک میکند.
شاهزاده پیشتر هم مواضع مشابهی مطرح کرده بود؛ از جمله در کنفرانس امنیتی مونیخ⁷ در ۱۴ فوریه ۲۰۲۶ که در آن از دونالد ترامپ⁸ خواست از معترضان حمایت کند و گفت دخالت میتواند فرایند سقوط حکومت را «سریعتر» کند. او در ۲۳ فوریه نیز پیامی خطاب به هموطنان منتشر کرد و از آنها خواست برای «اقدام آگاهانه» متحد شوند و گفت پیروزی نزدیک است.
زمینه گستردهتر: آرایش نظامی آمریکا و اعتراضات
طبق گزارشها، نیروهای آمریکا در خاورمیانه⁹ تجمع گستردهای داشتهاند که از آن بهعنوان بزرگترین تمرکز قدرت هوایی از ۲۰۰۳ یاد شده است؛ شامل ناوهای هواپیمابر، ناوشکنها، زیردریاییها و جنگندهها. در این گزارشها آمده که این آرایش میتواند برای سناریوی «حملات ادامهدار» در صورت شکست مذاکرات مورد استفاده قرار گیرد.
برخی تحلیلگران میگویند اگر حملهای انجام شود، ممکن است اهدافی مانند رهبران حاکمیت، توان موشکی و واحدهایی که در سرکوب اعتراضات نقش دارند (از جمله بسیج) در نظر گرفته شود؛ بهگونهای که به افزایش ناآرامی داخلی کمک کند، بدون آنکه جنگ زمینی از سوی آمریکا مطرح باشد.
در متن گزارشها همچنین به اعتراضات ژانویه ۲۰۲۶ اشاره شده که در مواردی مرگبار شد و در جریان سرکوب، شمار زیادی کشته شدند. گفته شده در برخی رخدادها هم ساختمانهای حکومتی آسیب دید و تعدادی از نیروهای امنیتی نیز کشته شدند. در این فضا، بخشی از ایرانیان درخواست کمک خارجی را مطرح کردهاند و برخی نیز شاهزاده را بهعنوان یک چهره وحدتبخش با نقشه راه گذار معرفی میکنند.
همزمان، اعلام شده استیو ویتکاف¹⁰، فرستاده ترامپ، تأیید کرده که بنا به دستور ترامپ با شاهزاده رضا پهلوی دیدارهایی داشته است. در گزارشها همچنین آمده ادعاهایی مطرح شده که ایران تا «حدود یک هفته» با مواد لازم برای ساخت بمب فاصله دارد و ترامپ نیز در اظهاراتی به استفاده از «فشار و ترس» برای گرفتن امتیاز یا اقدام اشاره کرده است.
مخالفتها و انتقادها
موضع شاهزاده درباره دخالت نظامی میان ایرانیان اختلاف ایجاد کرده است. او گفته با گروههایی مانند مجاهدین خلق¹¹ یا جریانهای تجزیهطلب ائتلاف نمیکند. همچنین از ایجاد ساختاری با عنوان گارد جاویدان ایران¹² خبر داده که نام آن یادآور یگان ویژه دوره پدرش است و همین موضوع، از سوی منتقدان بهعنوان نشانهای از گرایش به نظامیگری مطرح شده است.
برخی منتقدان هشدار میدهند چنین رویکردی میتواند خطر درگیری داخلی را بالا ببرد، بخشی از جداشدگان احتمالی از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی¹³ را دور کند و ارتباط با آمریکا یا اسرائیل¹⁴ میتواند به زیان پیام سیاسی تمام شود.
در همین روزها، گروهی از فعالان ایرانی کمپینی با عنوان «نه به جنگ» راهاندازی کردند و در ۲۶ فوریه حملات نظامی—از سوی چهرههایی مانند پهلوی و همچنین بنیامین نتانیاهو¹⁵—را رد کردند. آنها میگویند جنگ باعث تخریب زیرساختها، تشدید فقر و دشوارتر شدن اصلاحات داخلی میشود و تأکید دارند راهحل باید از داخل ایران شکل بگیرد.
در گزارشها همچنین آمده که اپوزیسیون همچنان پراکنده است و ترامپ هم در مقاطعی درباره میزان پایگاه اجتماعی پهلوی در داخل ایران پرسشهایی مطرح کرده است.
تحولات مرتبط
در گزارشها به موارد دیگری هم اشاره شده است؛ از جمله اینکه پهلوی در ۲۰ فوریه از شیعیان ایران خواسته «ایمان» را از حکومت پس بگیرند و فراتر از تقسیمبندیهای مذهبی علیه حاکمیت روحانی متحد شوند. همچنین گفته شده برخی از مشاوران او سناریوهایی را برای تغییر موازنه قدرت «پس از حمله» و امکانپذیر شدن گذار مطرح کردهاند.
پاورقی نامها
¹ Reza Pahlavi | ² ABC News | ³ United States | ⁴ Iran | ⁵ Geneva | ⁶ Basij | ⁷ Munich Security Conference | ⁸ Donald Trump | ⁹ Middle East | ¹⁰ Steve Witkoff | ¹¹ Mojahedin-e Khalgh | ¹² Immortal Guard of Iran | ¹³ Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) | ¹⁴ Israel | ¹⁵ Benjamin Netanyahu
Source: abc.net.au, fdd.org, straitstimes.com, newlinesinstitute.org, independent.co.uk, newarab.com, iranintl.com, iranwire.com, rezapahlavi.org