سخنرانی آلبانیزی: مواجهه با تاریخ
آنتونی آلبانیزی¹ در آستانه پنجاهمین سالگرد یکی از جنجالیترین رویدادهای سیاسی استرالیا، عزل گاف ویتلم² را «توطئهای محاسبهشده» برای برکناری دولتی منتخب مردم خواند و نه بحرانی قانونی. او در عمارت مجلس قدیم³ با محکوم کردن اقدامات اپوزیسیون و فرماندارکل سر جان کر⁴ در سال ۱۹۷۵، نیروهای محافظهکار را به طراحی کمین حزبی برای تصاحب قدرت متهم کرد.
عزل: لحظهای تعیینکننده در تاریخ استرالیا
عزل گاف ویتلم در ۱۱ نوامبر ۱۹۷۵ یکی از دراماتیکترین لحظات تاریخ سیاسی استرالیا است. فرماندارکل سر جان کر⁴ هر دو مجلس پارلمان را منحل و ویتلم را برکنار کرد که منجر به شوک قانون اساسی شد. پاسخ ویتلم—سخنرانی آتشین او در پلههای عمارت مجلس قدیم³—به نمادی ماندگار از مقاومت و سرسختی تبدیل شد.
همانطور که جانی میلر⁷ از آرشیو ملی فیلم و صدا⁸ اشاره میکند، «کمتر تصویری در زندگی سیاسی استرالیا حقیقت را بهتر از سخنرانی براندازانه عزل گاف ویتلم در پلههای عمارت مجلس قدیم بیان میکند. تصمیم فرماندارکل برای انحلال پارلمان و برکناری نخستوزیر یک شوک قانون اساسی ایجاد کرد، اما واکنش تند و گیرا ویتلم در حافظه جمعی مردم حک شد.»
پیامدها و میراث
عزل ویتلم منجر به انتخابات منحلکننده مجدد در دسامبر ۱۹۷۵ شد که مالکوم فریزر⁶ در آن پیروز و تا ۱۹۸۳ در قدرت باقی ماند. باوجود پیامدهای سیاسی، دولت ویتلم دستاوردهای ماندگاری بر جای گذاشت، از جمله ایجاد مدیبنک⁹ (اکنون مدیکر)، تحصیلات دانشگاهی رایگان، پایان سیاست استرالیا سفید¹⁰، تصویب قانون مبارزه با تبعیض نژادی¹¹ و برقراری روابط دیپلماتیک با چین¹².
آلبانیزی تأکید کرد که این عزل نباید دستاوردهای سیاستی ویتلم را تحتالشعاع قرار دهد. «محافظهکاری خفهکننده دوران منزیس از گور سیاسیاش سر برآورد تا دولتی را که مردم انتخاب کرده بودند براندازد،» او گفت. «عزل یک توطئه محاسبهشده بود که نیروهای محافظهکار برای بهدست آوردن قدرت، سنتها و نهادها را قربانی کردند.»
گرامیداشتها و بازتابها
همزمان با گرامیداشت پنجاهمین سالگرد عزل، رویدادهایی برای بزرگداشت این مناسبت برگزار میشود. پل کیتینگ¹³—که در دولت ویتلم وزیر جوان بود—سخنران اصلی مراسم است. فرماندارکل سام موستین¹⁴، نخستوزیر سابق جان هوارد¹⁵، اعضای خانواده ویتلم² و چهرههای حزب کارگر نیز شرکت خواهند کرد.
فیلمهای آرشیوی و مستندها همچنان به بازخوانی رویدادهای ۱۱ نوامبر ۱۹۷۵ میپردازند و اطمینان میدهند که داستان عزل ویتلم همچنان بخش حیاتی حافظه سیاسی استرالیا باقی بماند. همانطور که آلبانیزی نتیجه گرفت، «پس از سالها سردرگمی، حس تازهای از اعتمادبهنفس، هدف و بلندپروازی. هویتی اصیل و افتخارآمیز استرالیایی. برابرتر، بازتر، با تسلط بیشتر در منطقه و باور عمیقتر به توانایی مردممان.»
Source: theguardian.com, nfsa.gov.au, youtube.com