بیماری مرگبار پس از ۲۰ سال در فاضلاب پرت شناسایی شد

کشف پولیوِ مشتق از واکسن در فاضلاب پرت

بر اساس اعلام اداره بهداشت استرالیای غربی¹، در یک نمونه فاضلاب در پرت² در اواسط آپریل ۲۰۲۶، یک سویه پولیوِ مشتق از واکسن نوع ۲ شناسایی شده است؛ موضوعی که به احتمال زیاد به یک مسافر خارجی مربوط می‌شود که ویروس را دفع کرده است. مقام‌ها می‌گویند برای جمعیتی که واکسیناسیون بالایی دارد، این کشف «ریسک بسیار پایینی» ایجاد می‌کند و نشانه‌ای از گسترش بیماری در داخل مشاهده نشده است.

جزئیات اعلام‌شده از سوی مقام‌های بهداشتی

مسئول ارشد بهداشت استرالیای غربی، دکتر کلر هاپاتز³، این یافته را «مهم» اما «غیرمعمول» توصیف کرد. به گفته مقام‌ها، این سویه با پولیوِ مشتق از واکسن نوع ۲ (VDPV2) که در مناطقی مانند آفریقا، اروپا و پاپوا نیو گینه⁴ در گردش گزارش شده، تطابق دارد.

مقام‌ها توضیح دادند استرالیا از واکسن غیرفعال پولیو (IPV) استفاده می‌کند که ویروس زنده ندارد؛ بنابراین ریسک جهش‌هایی که در برخی کشورها با واکسن خوراکی پولیو (دارای ویروس زندهِ تضعیف‌شده) دیده می‌شود، در این مدل واکسیناسیون مطرح نیست.

زمینه شناسایی: این مورد در جریان پایش روتین فاضلاب شناسایی شده و اکنون قرار است تعداد دفعات نمونه‌گیری و آزمایش در محدوده کلان‌شهری پرت افزایش پیدا کند.

ارزیابی ریسک: طبق گفته مقام‌ها، پوشش واکسیناسیون پولیو میان کودکان استرالیای غربی حدود ۹۲٪ است و به همین دلیل، «چرخش پایدار» ویروس در جامعه محتمل تلقی نمی‌شود. همچنین به نمونه‌هایی از شناسایی مشابه در اروپا در سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ اشاره شده که به گزارش موارد بیماری منجر نشده است.

منبع احتمالی: مقام‌ها محتمل‌ترین سناریو را این می‌دانند که یک مسافر بین‌المللی که اخیراً در خارج از کشور واکسن خوراکی پولیو دریافت کرده، ویروس جهش‌یافته را دفع کرده و اثر آن در فاضلاب ثبت شده است.

پولیوِ مشتق از واکسن چیست؟

پولیوِ مشتق از واکسن (VDPV) زمانی رخ می‌دهد که ویروس زندهِ تضعیف‌شده موجود در واکسن خوراکی پولیو، در جوامعی با پوشش واکسیناسیون پایین دچار جهش شود و توانایی انتقال پیدا کند. طبق توضیحات «ابتکار جهانی ریشه‌کنی پولیو»⁵، در جمعیت‌های واکسینه‌شده، زنجیره انتقال فردبه‌فرد معمولاً متوقف می‌شود؛ اما در مناطق با واکسیناسیون پایین، در مواردی امکان چرخش این ویروس وجود دارد.

سابقه و وضعیت پولیو در استرالیا

استرالیا در سال ۲۰۰۰ از سوی سازمان جهانی بهداشت⁶ به عنوان کشور «عاری از پولیو» معرفی شد و از سال ۱۹۷۲ تاکنون انتقال محلی گزارش نشده است.

آخرین مورد: در سال ۲۰۰۷ یک دانشجوی متولد خارج از استرالیا که در خارج از کشور مبتلا شده بود، به عنوان آخرین مورد ثبت شده ذکر شده است.

همه‌گیری‌های تاریخی: موج‌های مهم بیماری در سال ۱۹۵۶ و همچنین دوره ۱۹۶۰ تا ۱۹۶۲ گزارش شده و پس از آغاز واکسیناسیون، کاهش چشمگیری ثبت شده است.

ریسک جاری: مقام‌ها به احتمال ورود بیماری از مناطق اندمیک مانند پاکستان⁷ و افغانستان⁸ اشاره می‌کنند؛ کشورهایی که پولیو وحشی همچنان در آن‌ها وجود دارد.

اطلاعات بیماری و وضعیت جهانی

مشخصات بیماری: پولیو بیماری بسیار مسری است و عمدتاً از مسیر مدفوعی-دهانی از طریق آب یا غذای آلوده منتقل می‌شود. این بیماری بیشتر کودکان زیر ۵ سال را درگیر می‌کند، اما افراد واکسینه‌نشده در هر سنی می‌توانند آسیب‌پذیر باشند.

وضعیت جهانی: موارد پولیو وحشی از سال ۱۹۸۸ تاکنون بیش از ۹۹٪ کاهش یافته و در حال حاضر فقط در پاکستان و افغانستان به عنوان مناطق اندمیک ذکر می‌شود.

یادآوری واکسیناسیون: مقام‌ها بر تکمیل واکسیناسیون، به‌ویژه برای افرادی که به مناطق با چرخش پولیو سفر می‌کنند، تأکید کرده‌اند.

در گزارش‌های موجود گفته شده که تا این لحظه، منابع استرالیایی دیگری جز اعلام اولیه اداره بهداشت، جزئیات بیشتری درباره این شناسایی مشخص در پرت ارائه نکرده‌اند و پایش فاضلاب برای رصد تغییرات احتمالی ادامه دارد.

پانویس

¹ Western Australia’s Health Department

² Perth

³ Dr. Clare Huppatz

⁴ Papua New Guinea

⁵ Global Polio Eradication Initiative

⁶ World Health Organization

⁷ Pakistan

⁸ Afghanistan