مدل‌های سه‌بعدی روده؛ گام تازه برای درمان بیماری‌های التهابی روده

پژوهشگران موناش «مینی‌گات» ساختند تا IBD را دقیق‌تر بررسی کنند

پژوهشگران Monash University¹ می‌گویند توانسته‌اند مدل‌های سه‌بعدی بسیار کوچک از پوشش داخلی روده را از نمونه‌های هر بیمار مبتلا به بیماری التهابی روده (IBD) در کودکان بسازند؛ اقدامی که به گفته آن‌ها می‌تواند مسیر درمان‌های شخصی‌سازی‌شده‌تر برای Crohn’s disease² و دیگر انواع IBD را هموار کند.

این مدل‌ها که به آن‌ها «مینی‌گات» یا ارگانوئید گفته می‌شود، بافت روده هر بیمار را در کنار باکتری‌های مرتبط با همان بیمار حفظ می‌کنند. طبق گزارش، این نخستین بار است که این تیم توانسته برای هر بیمار کودک مبتلا به IBD، مدل روده را به این شکل و بر پایه نمونه انسانی بسازد.

Helen Abud³، سرپرست پژوهش، گفت این روش به دانشمندان امکان می‌دهد بیماری را در آزمایشگاه و با «بافت زنده» مطالعه کنند، نه این‌که فقط به مشاهده وضعیت بیماران تکیه داشته باشند. هدف این کار، آزمودن درمان‌های جدید و فهم دقیق‌تر رفتار لایه داخلی روده در IBD است.

بخش مهمی از این پروژه توانایی بازگرداندن همان باکتری‌های روده بیمار به مدل ارگانوئیدی اوست. Edward Giles⁴، فوق‌تخصص گوارش کودکان، گفت این کار می‌تواند کمک کند پژوهشگران با جزئیات بیشتری ببینند باکتری‌ها چگونه با پوشش روده تعامل دارند، چه عواملی التهاب را پیش می‌برد و هدف‌های احتمالی جدید درمانی کجا قرار می‌گیرند.

این تیم همچنین ساخت چیزی را آغاز کرده که از آن با عنوان «بیوبانک زنده» یاد می‌کند؛ مجموعه‌ای از ارگانوئیدهای بیماران مختلف که قرار است طیف متنوع‌تری از الگوهای بیماری را ثبت کند تا مشخص شود کدام درمان‌ها برای کدام گروه از بیماران بهتر جواب می‌دهد.

IBD شامل بیماری‌های مزمن خودایمنی مانند Crohn’s disease² و ulcerative colitis⁵ است. پروژه Monash University¹ روی درک بهتر زیست‌شناسیِ پایه این بیماری‌ها و نزدیک‌تر کردن درمان به یک مدل مراقبت شخصی‌سازی‌شده تمرکز دارد.

چرا این موضوع مهم است

برای بسیاری از بیماران، IBD به معنی دوره‌های طولانی «آزمون‌وخطا» در درمان است تا علائم در کنترل قرار بگیرد. پژوهشگران می‌گویند بازسازی محیط روده در آزمایشگاه می‌تواند جست‌وجوی درمان‌ها را سریع‌تر کند و انتخاب درمان مناسب برای هر فرد را آسان‌تر کند؛ به‌ویژه در مراقبت‌های کودکان که الگوی بیماری و پاسخ به دارو می‌تواند بین افراد بسیار متفاوت باشد.

گام بعدی چیست

پلتفرم ارگانوئید و باکتری فعلاً یک ابزار پژوهشی است و هنوز به‌عنوان درمان بالینی استفاده نمی‌شود. هدف بلندمدت این است که روند شروع و تداوم التهاب در روده دقیق‌تر شناخته شود و بر اساس آن، درمان‌های هدفمندتری طراحی و آزمایش شوند؛ مسیری که می‌تواند درمان IBD را از نسخه‌های یکسان برای همه، به سمت پزشکی دقیق‌تر برای هر بیمار ببرد.

پاورقی
¹ Monash University
² Crohn’s disease
³ Helen Abud
⁴ Edward Giles
⁵ ulcerative colitis