قانون جدید چه میگوید؟
جمعی از مهاجران ایرانی در Australia¹ از قوانین تازه فدرال انتقاد کردهاند؛ قوانینی که به دولت اجازه میدهد ورود دارندگان ویزای موقت از برخی کشورها مثل Iran² را برای مدت مشخص متوقف کند. آنها میگویند این تصمیم میتواند خانوادهها را از هم جدا کند و با احساس «عدالت در مهاجرت» در تضاد است.
این قوانین هفته گذشته در Australian Parliament³ تصویب شد و به وزیر امور داخلی، Home Affairs Minister Tony Burke⁴، اختیار میدهد ورود دارندگان ویزای موقت از کشورهایی که «تعیین» میشوند را تا سقف شش ماه محدود کند. منطق مطرحشده این است که اگر یک «رویداد یا شرایط» مانند جنگ یا بحران باعث شود افراد پس از ورود، ویزای خود را بیش از زمان مجاز تمدید کنند (overstay)، دولت بتواند جلوی موج ورود را بگیرد. مقامها گفتهاند بیش از ۶۱ هزار نفر از Middle East⁵ ویزای موقت دارند؛ از جمله بیش از ۷ هزار نفر از Iran² و حدود ۱۱۰۰ نفر از Lebanon⁶، و احتمال اثرگذاری بر ایرانیها بیشتر دانسته شده است.
چه کسانی معاف هستند و سازوکار اجرا چیست؟
بر اساس توضیح مقامها، این محدودیتها شامل برخی گروهها نمیشود؛ از جمله والدینِ کودکانِ استرالیایی، همسران، شریکهای زندگیِ de facto و افراد تحت تکفلِ شهروندان یا مقیمان دائم. همچنین دارندگان ویزاهای حمایتی/پناهندگی/انساندوستانه تحت تأثیر قرار نمیگیرند و کسانی هم که هماکنون داخل Australia¹ هستند مشمول توقف ورود نمیشوند.
طبق سازوکار اعلامشده، برای فعال شدن این ممنوعیتها، وزیر باید حمایت نخستوزیر و وزارت امور خارجه را داشته باشد. در صورت اجرا، تصمیم مشخص میکند کدام نوع ویزا و کدام کشورها هدف قرار میگیرند. همچنین امکان صدور «گواهی سفر» برای بررسی موردی (case-by-case) مطرح شده است.
زمینه شکلگیری قانون و هدف اعلامی دولت
مقامهای وزارت امور داخلی گفتهاند که این قوانین پس از بمباران اواخر فوریه در Tehran⁷ توسط US⁸ و Israel⁹ طراحی شده است. هدف اعلامی، جلوگیری از «جابجاییهای گسترده» و حفظ «یکپارچگی و پایداری» نظام مهاجرت عنوان شده است.
رئیس اداره مربوطه، Clare Sharp¹⁰، در جلسه سنا گفته است این اختیار از قبل برای موجهای احتمالی طراحی شده؛ بهویژه زمانی که پروازها از مناطق درگیر از سر گرفته شود.
واکنشهای جامعه ایرانی
یک دانشجوی ایرانی به نام Arash¹¹ (نام مستعار) که در Australia¹ درس میخواند، گفته با این شرایط درباره انتخابش دچار تردید شده است. او گفته یکی از دلایل حضورش امکان دیدار خانواده بوده؛ چیزی که در US⁸ بهدلیل محدودیتهای سفر برایش ممکن نبوده است. او محدودیت بر اساس ملیت را «ناعادلانه» توصیف کرده و به این هم اشاره کرده که دولت همزمان به پنج بازیکن تیم فوتبال زنان ایران، ویزای بشردوستانه موقت داده است.
Kambiz Razmara¹²، نایبرئیس Australian Iranian Society of Victoria¹³، گفته این قانون میتواند روی سفر والدین برای دیدار خانواده، تورهای آموزشی و ارائهها و برنامههای مختلف اثر بگذارد. او همچنین گفته با وجود ارتباط کلی دولت با جوامع مختلف، درباره این قانون مشخص با جامعه ایرانی مشورت کافی انجام نشده است؛ در عین حال تأکید کرده حمایت از حفاظت مرزی را میپذیرند.
Suren Edgar¹⁴ از Australian Iranian Community Alliance¹⁵ هم هشدار داده که قطع یا سخت شدن سفرها میتواند حمایت خانوادگی را مختل کند؛ حمایتی که برای مراقبت از کودک، رسیدگی به بیماری و ایجاد ثبات در زندگی ایرانیانِ ساکن Australia¹ مهم دانسته میشود.
یک پناهنده کرد ایرانی به نام Farhad Bandesh¹⁶ که گفته پس از ترک کشور بهدلیل آزار و تعقیب، شش سال در Manus Island¹⁷ بوده است، این سیاست را کمارزش جلوه دادن زندگی و خانواده پناهندگان توصیف کرده است.
انتقادهای حقوقی و کارشناسی
Sanmati Verma¹⁸، مدیر حقوقی Human Rights Law Centre¹⁹، گفته تعریف «رویداد» در قانون گسترده است و میتواند به استفادههای سلیقهای منجر شود. او گفته این وضعیت ممکن است دارندگان ویزا را مجبور کند برای درخواستهای انساندوستانه، خارج از Australia¹ بمانند و امنیت خود را به خطر بیندازند؛ در حالی که نتیجه این نوع درخواستها قطعی نیست. او همچنین نسبت به این موضوع هشدار داده که ممنوعیتهای ناگهانی—even در میانه سفر—میتواند پیشبینیپذیری سیستم را کاهش دهد.
کارشناس مهاجرت Abul Rizvi²⁰ این قوانین را «بیسابقه» توصیف کرده و گفته احتمال دارد به افزایش درخواستهای پناهندگی از سوی افرادِ حاضر در Australia¹ منجر شود. او گفته حدود ۲۰ هزار نفر از ورودیهای موقت خاورمیانه بهصورت onshore در کشور هستند که حدود ۱۲ هزار نفرشان ایرانیاند. از نگاه او، این اقدام با هدف متوقف کردن ورود حدود ۷ هزار نفرِ خارج از کشور (offshore) انجام شده تا فشار احتمالی بر سیستم کنترل شود.
در گزارشها آمده که برخی مدافعان حقوق بشر این اقدام را از ممنوعیتهای سفر US⁸ متفاوت میدانند چون زماندار و محدودتر توصیف شده، اما همزمان روی پیامدهایی مثل جدایی خانوادهها تأکید دارند.
زمینههای مرتبط و وضعیت اجرا
روزنامه The Independent²¹ در گزارشی مرتبط به این موضوع اشاره کرده که همزمانی اعطای پناهندگی به بازیکنان فوتبال زنان ایران با پیشنهاد محدودیت برای ورود ایرانیهای عادی، از نگاه برخی «دوگانهرفتاری» تلقی میشود.
در ادامهِ همین پوشش خبری گفته شده با توجه به جنگ Iran² بیش از ۱۳۰۰ کشته گزارش شده است. همچنین تأکید شده این سیاست «ویزای افراد را لغو نمیکند»، بلکه ورود آنها را متوقف میکند. مقامها گفتهاند هنوز از این اختیار استفاده نکردهاند و در حال حاضر پروازها از Iran² همچنان محدود است.
پاورقیها:
¹ Australia
² Iran
³ Australian Parliament
⁴ Home Affairs Minister Tony Burke
⁵ Middle East
⁶ Lebanon
⁷ Tehran
⁸ US
⁹ Israel
¹⁰ Clare Sharp
¹¹ Arash
¹² Kambiz Razmara
¹³ Australian Iranian Society of Victoria
¹⁴ Suren Edgar
¹⁵ Australian Iranian Community Alliance
¹⁶ Farhad Bandesh
¹⁷ Manus Island
¹⁸ Sanmati Verma
¹⁹ Human Rights Law Centre
²⁰ Abul Rizvi
²¹ The Independent