ریست مهاجرت در استرالیا؛ اولویت با متقاضیان داخل کشور
استرالیا¹ در حال حرکت به سمت یک سیستم مهاجرتی گزینشیتر است؛ سیستمی که به افرادِ حاضر در داخل کشور اولویت میدهد و همزمان مسیر تبدیل اقامت موقت به مهاجرت دائمی را محدودتر میکند.
این جهتگیری سیاستی با یک تنش اصلی در برنامه مهاجرتی استرالیا همراه است: دولت میخواهد سرعت رشد جمعیت را پایین بیاورد، بدون اینکه از مهاجرتِ مهارتی فاصله بگیرد یا برنامه اقامت دائم را بهصورت مستقیم کاهش دهد. ظرفیت «برنامه مهاجرت» برای سالهای ۲۷-۲۰۲۶، ۱۸۵ هزار جایگاه تعیین شده که شامل ۱۳۲٬۲۴۰ جایگاه مهارتی است.
جابجایی از «حجم» به «گزینش»
رویکرد دولت، یک کاهش ساده و یکدست در مهاجرت نیست. هدف اصلی، کاهش مهاجرت موقت و هدفمندتر کردن گذار به اقامت دائم است.
پیشبینی میشود «مهاجرت خالص برونمرزی» به حدود ۲۲۵ هزار نفر برسد؛ در حالی که این عدد در ۲۵-۲۰۲۴ حدود ۳۰۱ هزار نفر بوده است. در همین زمان، برنامه اقامت دائم همچنان روی ۱۸۵ هزار جایگاه باقی میماند. این تفاوت مهم است: کمتر شدن ورود تازهواردها الزاماً به معنی کمتر شدن تعداد ویزاهای دائمی نیست.
مدل در حال شکلگیری، به متقاضیانی که همین حالا در استرالیا زندگی میکنند اولویت میدهد؛ بهویژه دارندگان ویزای موقت که سابقه کار در استرالیا دارند و مهارتشان با نیازهای بازار کار همخوان است. از مجموع ۱۸۵ هزار جایگاه اقامت دائم، ۱۲۹٬۵۹۰ جایگاه به افرادی اختصاص یافته که داخل استرالیا هستند و ۵۵٬۱۱۰ جایگاه عمدتاً برای متقاضیان خارج از کشور، با مهارتهای سطح بالاتر، کنار گذاشته شده است.
این تخصیص عملاً دو صف مهاجرتی ایجاد میکند: صف اول، مسیر «داخل کشور» برای کسانی است که در حال تحصیل، کار یا مشارکت در اقتصاد استرالیا هستند. صف دوم، مسیر «خارج از کشور» است که روی نامزدهایی تمرکز دارد که برای نیازهای مهارتی بلندمدت کشور ارزشمندتر ارزیابی میشوند.
بستن «راه فرعی» موقت به دائم
اصلاحات پیشنهادی همچنین با هدف محدود کردن مواردی انجام میشود که منتقدان از آن بهعنوان «سوءاستفاده» در مهاجرت یاد میکنند؛ یعنی وضعیتی که ویزاهای موقت به شکل غیرمستقیم یا کمنظارت به مسیر اقامت دائم تبدیل میشوند.
سیستم مهاجرت موقت استرالیا در گذشته، به افراد اجازه میداد از طریق ویزاهای دانشجویی، فارغالتحصیلی، مهارتی یا دیگر ویزاهای موقت وارد کشور شوند و سپس برای مسیرهای دائمی اقدام کنند. این مسیرها میتواند به کارفرماها در نگهداشتن نیروهای ارزشمند کمک کند، اما از طرف دیگر ممکن است انگیزهای ایجاد کند که برخی متقاضیان و حتی ارائهدهندگان خدمات، برنامههای موقت را اساساً بهعنوان مسیر «اسکان» دنبال کنند.
پاسخ سیاستی که دیده میشود، یک سیستم گذار محدودتر است: دولت رشد مهاجرت موقت را کاهش میدهد و در عین حال گزینشیتر تصمیم میگیرد که کدام اقامتهای موقت امکان ماندن دائمی خواهند داشت.
در این چارچوب، صرفِ داشتن ویزای موقت—یا صرفاً گذراندن زمان در استرالیا—به معنی تضمین اقامت دائم نیست. متقاضیان باید مهارتهای قویتر، چشمانداز شغلی بهتر و همسویی بیشتری با اولویتهای ملی را نشان دهند.
ویزای خارج از کشور؛ ابزار کنترل «تمیزتر»
یکی از مهمترین بخشهای این ریست، استفاده بیشتر از پردازش و انتخاب «خارج از کشور» است.
منطق این کار روشن است: انتخاب تعداد بیشتری از مهاجران قبل از ورود، به دولت اجازه میدهد متقاضیان را با اولویتهای ملی بسنجد، بدون اینکه ابتدا فشار مستقیم روی مسکن، زیرساخت، آموزش و خدمات عمومی ایجاد شود. همچنین انگیزه ورود موقت و سپس تلاش برای تبدیل وضعیت به اقامت دائم را کمتر میکند.
انتظار میرود سهم ۵۵٬۱۱۰ جایگاه خارج از کشور، عمدتاً روی متقاضیان بسیار ماهر متمرکز باشد که نیازهای بلندمدت نیروی کار را پوشش میدهند. بنابراین، متقاضیان خارج از استرالیا ممکن است با برنامهای کوچکتر اما هدفمندتر روبهرو شوند، نه یک مسیر باز و نامحدود برای اقامت دائم.
این رویکرد همچنین مرزبندی «هدفِ ویزاها» را روشنتر میکند:
- ویزاهای موقت، بیشتر برای نیازهای کوتاهمدت تحصیل، کار و مهارت استفاده میشوند؛
- ویزاهای دائم، برای افرادی نگه داشته میشوند که معیارهای سختگیرانهتر و بلندمدت را برآورده میکنند؛
- انتخاب خارج از کشور، نقش فیلتر اولیه قبل از ورود را دارد؛
- و متقاضیان داخل کشور، فقط زمانی اولویت میگیرند که مشارکت روشن و مسیر معتبر را نشان داده باشند.
اولویت داخل کشور؛ برندهها و بازندهها
اولویت دادن به افراد حاضر در استرالیا به بسیاری از دارندگان ویزای موقت کمک میکند؛ از جمله نیروی کار ماهر و فارغالتحصیلانی که مدارک استرالیایی و سابقه کار داخل کشور دارند.
این سیاست میتواند به کارفرماهایی هم کمک کند که به نیروهایی متکی هستند که در محیطهای کاری استرالیا آموزش دیدهاند. پردازش اولویتدار ممکن است برای آن نیروها اطمینان بیشتری ایجاد کند و اختلال ناشی از از دست دادن کارکنان باتجربه را کاهش دهد.
اما این سیاست ریسکهایی هم دارد. متقاضیان خارج از کشور ممکن است زمان انتظار طولانیتر یا فرصتهای کمتری داشته باشند، حتی اگر مدارک مشابهی ارائه کنند. راهنماییهای اخیر مهاجرتی نشان میدهد متقاضیانی که از خارج اقدام میکنند ممکن است بعد از نامزدهای مشابهِ داخل کشور بررسی شوند.
این تفاوت برای خانوادهها، دانشجویان بینالمللی و کارگرانی که هنوز جای پای خود را در استرالیا محکم نکردهاند، اثرگذارتر است. سیستمی که متقاضیان داخل کشور را در اولویت میگذارد میتواند بعضی افراد را تشویق کند مدت بیشتری با ویزاهای موقت در استرالیا بمانند و منتظر مسیر دائم بمانند؛ موضوعی که میتواند همان فشاری را بالا ببرد که قرار است با اصلاحات از آن کم شود.
چالش سیاستی
دولت باید میان سه هدفِ همزمان تعادل برقرار کند:
1) کاهش مهاجرت خالص برونمرزی بعد از یک دوره رشد سریع جمعیت؛
2) حفظ نیروی کار ماهر که همین حالا در اقتصاد استرالیا نقش دارد؛
3) جلوگیری از تبدیل برنامههای موقت به مسیرهای خودکار برای اقامت دائم.
کاهش شدید و یکباره مهاجرت دائم میتواند کارفرماها را از نیروی کار محروم کند و توان رقابت استرالیا برای جذب استعدادهای جهانی را پایین بیاورد. در مقابل، حفظ ورودهای بزرگِ موقت بدون یک راهبرد معتبر برای وضعیتهای نهایی، میتواند فشار روی مسکن و خدمات عمومی را ادامه دهد.
راهحلی که در حال شکلگیری است، یک سیستم مدیریتشدهتر است: انگیزههای کمتر برای ورودهای موقت غیرضروری، سختگیری بیشتر در بررسی پروندههای اقامت دائم، و تکیه بیشتر بر انتخاب خارج از کشور برای مهارتهای پرتقاضا.
سیستمی گزینشیتر
استرالیا مهاجرت را متوقف نمیکند؛ بلکه تلاش میکند تغییر دهد چه کسانی وارد میشوند، چگونه وارد میشوند و آیا میتوانند بهطور دائمی بمانند.
برنامه اقامت دائم همچنان بزرگ است و بیش از ۷۰ درصد جایگاهها به جریان مهارتی اختصاص دارد. اما نحوه توزیع این جایگاهها—و اولویتی که به متقاضیان داخل کشور داده میشود—نشاندهنده تغییری مهم در معماری سیستم است.
پیامی که برای مهاجران احتمالی روشنتر میشود این است که ویزای موقت قرار نیست «در پشتی» برای اقامت دائم باشد. کسانی که میخواهند در استرالیا ساکن شوند، بیشتر لازم است مستقیم واجد شرایط شوند، مهارت واقعی و ارزش شغلی نشان دهند و برای تعداد محدودی جایگاه رقابت کنند.
برای دولت، اجرای این سیاست به این وابسته است که آیا میتواند فشارهای مهاجرتی را کم کند، بدون اینکه صف تازهای از دارندگان ویزای موقت ایجاد شود که برای مدت نامعلوم منتظر وضعیت دائمی بمانند.
پاورقی منابع نامها:
¹ Australia