ورود هوش مصنوعی به میدان نبرد؛ با فرمان نهایی انسان
نیروی دفاعی استرالیا¹ (ADF) در حال بهکارگیری هوش مصنوعی در بخشهای مختلف عملیات نظامی است؛ از تحلیل اطلاعات و پشتیبانی تصمیمگیری گرفته تا بهکارگیری سکوهای خودران در هوا و زیر آب. این تغییر فقط به معنای فرستادن ماشینهای بدونسرنشین به میدان نیست؛ بلکه هدف، استفاده از هوش مصنوعی برای کمک به انسانهاست تا اطلاعات را سریعتر ارزیابی کنند و تصمیمها را زودتر بسازند.
در گزارش ایبیسی²، دو نمونه پررنگ معرفی شدهاند: گوست بت³ که یک هواگرد خودران است و گوست شارک⁴ که همتای زیرسطحی آن به شمار میرود. با این حال، طبق توضیح ایر مارشال استیون چپل⁵، گوست بت قرار نیست «مستقل» درباره استفاده از زور تصمیم بگیرد؛ این سامانه در محدودههای تعریفشده عمل میکند و فعالیتش بر پایه برنامهنویسی قطعی است. به گفته او، سناریوهای رفتاری این هواگرد قبلتر با روش مدلسازی دوقلوی دیجیتال⁶ آزمایش شدهاند تا مجموعهای از گزینههای مشخص برای واکنش در موقعیتهای مختلف در دسترس باشد.
در یک شلیک آزمایشی که در گزارش توصیف شده، یک اپراتور درون هواپیمای ای-۷ وجتِیل⁷ به گوست بت دستور داد هدف را درگیر کند. بعد از آن، سامانه هواگرد، روش درگیری را طراحی کرد؛ اما تأیید نهایی پیش از شلیک موشک توسط اپراتور انسانی انجام شد. این نمونه برای نشان دادن تقسیم کار طراحیشده مطرح میشود: هوش مصنوعی میتواند روند را پشتیبانی کند، اما اختیار تصمیمهای حساس در دست انسان باقی میماند.
نقش کمتر دیدهشده هوش مصنوعی
سکوهای خودران معمولاً بیشتر توجه جلب میکنند، اما گزارش ایبیسی میگوید اثرگذاری بزرگتر هوش مصنوعی میتواند در بخشهایی باشد که کمتر دیده میشوند؛ مثل پردازش دادههای اطلاعاتی و ارائه پیشنهاد به تصمیمگیران. این نوع کاربرد میتواند روی برنامهریزی و اجرای عملیات اثر بگذارد، حتی وقتی هیچ وسیله خودرانی در صحنه حضور ندارد.
همین موضوع سؤالهای عملی را پررنگ میکند: سامانهها چقدر قابل اتکا هستند؟ خروجیها چطور راستیآزمایی میشوند؟ و وقتی هوش مصنوعی در شکلگیری یک تصمیم نقش دارد، مسئولیت دقیقاً با چه کسی است؟ بر اساس نقلقولهای مطرحشده در گزارش، سیاستهای دفاعی بر قضاوت و پاسخگویی انسانی تأکید میکنند و برای استفاده از هوش مصنوعی، افسران مشخصی بهعنوان افراد پاسخگو معرفی میشوند تا مسئول «کاربرد، تصمیمها و پیامدها» باشند.
توانمندیها و ترمزهای ایمنی
تلاشهای استرالیا بخشی از یک روند گستردهتر در ارتشهای مختلف جهان است: استفاده از هوش مصنوعی برای تحلیل اطلاعات، پشتیبانی تصمیمگیری و اداره سامانههایی که میتوانند محمولههای مرگبار حمل کنند. مسئله اصلی این است که چطور میشود سرعت و ظرفیت تحلیل را بالا برد، بدون اینکه نظارتِ انسانیِ معنادار کنار برود—بهخصوص در موقعیتهایی که استفاده از زور مطرح است.
محدودیتهای اعلامشده برای گوست بت یک الگو را نشان میدهد: هوش مصنوعی میتواند در تولید گزینهها یا انتخاب میان مسیرهای از قبل آزمایششده کمک کند، اما مسئولیت صدور مجوز اقدامهای حیاتی با انسان میماند.
پاورقی نامها و اصطلاحات
¹ Australian Defence Force (ADF)
² ABC
³ Ghost Bat
⁴ Ghost Shark
⁵ Air Marshal Stephen Chappell
⁶ digital twin modelling
⁷ E-7 Wedgetail