مالیات ۲۰ درصدی بر نوشیدنیهای شیرین؛ اثر روی دندان و سلامت
طبق مدلسازی تازه پژوهشگران گریفیث یونیورسیتی¹، وضع یک مالیات ۲۰ درصدی بر نوشیدنیهای شیرینشده با شکر میتواند به بهبود قابل توجه سلامت دهان و دندان در استرالیا² کمک کند و همزمان «سالهای عمرِ تعدیلشده با سلامت» را افزایش دهد.
در این پژوهش برآورد شده است که مالیات روی نوشابهها و بیشتر آبمیوهها، طی ۲۵ سال آینده میتواند از حدود موارد زیر پیشگیری کند:
۳.۷ میلیون مورد پوسیدگی دندان، ۱۹۱ هزار مورد بیماری لثه، و ۱۱۵ هزار مورد بیدندانی کامل (از دست دادن کامل دندانها).
این تحقیق که در BMJ Public Health³ منتشر شده، اثرات احتمالی مالیات بر نوشیدنیهای شیرینشده با شکر را در جمعیت استرالیا² بررسی کرده است. یافتهها میگویند پیامدها فقط به کاهش مشکلات دندانی محدود نیست و با کمتر شدن مصرف نوشیدنیهای قندی، احتمال کاهش برخی بیماریهای مرتبط با وزن هم مطرح شده است.
سلامت دهان بهتر و سالهای سالمتر
پژوهشگران تخمین زدهاند این سیاست میتواند برای جمعیت استرالیا² در سال ۲۰۱۹، طی طول عمرشان حدود ۵۰۰ هزار سال «عمرِ تعدیلشده با سلامت» ایجاد کند. «سال عمر تعدیلشده با سلامت» یعنی هم تعداد سالهای زندگی و هم کیفیت زندگی در نظر گرفته میشود؛ بنابراین این عدد به ترکیبی از زندگیِ طولانیتر و سالهای کمتر همراه با بیماری یا ناتوانی اشاره دارد.
این مالیات قرار است نوشیدنیهایی را هدف بگیرد که مقدار بالایی شکرِ افزوده دارند. با بالا رفتن قیمت، هدف سیاستگذاران این است که مصرف کاهش پیدا کند و تولیدکنندگان هم به سمت بازفرمولاسیون محصولات با شکر کمتر بروند.
از نظر دندانپزشکی، نوشیدنیهای شیرین دندان را در معرض قندهای قابلتخمیر قرار میدهند؛ قندهایی که به پوسیدگی دندان کمک میکنند، بهخصوص وقتی در طول روز و به دفعات مصرف شوند. بنابراین کاهش مصرف میتواند نیاز به ترمیم، کشیدن دندان و دیگر اقدامات دندانپزشکی را کمتر کند.
چالش مهم سلامت عمومی
گزارشها درباره این مطالعه میگویند پوسیدگی درماننشده در استرالیا² همچنان گسترده است و تقریباً نزدیک به یکسوم افراد ۱۵ سال به بالا دچار پوسیدگی درماننشده هستند.
در سطح جهانی هم مشکلات سلامت دهان و دندان بنا بر برآوردها حدود ۳.۵ میلیارد نفر را درگیر کرده است و این موضوع، مقیاس چالشی را نشان میدهد که نظامهای سلامت با آن روبهرو هستند.
همزمان اشاره شده که مالیات بر نوشیدنیهای شیرین، همه علتهای سلامت ضعیف دهان را از بین نمیبرد؛ عواملی مثل دسترسی ناکافی به خدمات دندانپزشکی، درآمد خانوار، آموزش و الگوهای کلی تغذیه هم نقش دارند. با این حال، برخی پژوهشگران و متخصصان سلامت میگویند کم کردن مواجهه با نوشیدنیهای قندی میتواند یک اقدام پیشگیرانه در سطح جمعیت باشد.
بحثهای سیاستی درباره مالیات قند
حامیان این ایده میگویند مالیات قند میتواند مصرف را پایین بیاورد، برای دولت درآمد ایجاد کند و از بیماریهای قابل پیشگیری بکاهد. همچنین مطرح شده کاهش پوسیدگی و بیماری لثه میتواند فشار روی خدمات دندانپزشکی را کمتر کند و هزینه درمان را برای خانوارها پایین بیاورد.
منتقدان معمولاً درباره عادلانه بودن مالیاتها برای خانوارهای کمدرآمد سؤال مطرح میکنند. اثرگذاری سیاست هم تا حدی به این بستگی دارد که چه مقدار از مالیات به قیمت مصرفکننده منتقل شود، آیا تولیدکنندگان میزان قند را کاهش میدهند و آیا مردم به محصولات شیرینِ دیگر تغییر مسیر میدهند یا نه.
مدلسازی گریفیث یونیورسیتی¹ به این معنی نیست که برای تکتک افراد، بعد از اجرای مالیات «حتماً» عمر طولانیتر رخ میدهد؛ بلکه مجموع منفعت سلامت در سطح جمعیت را بر اساس تغییرات مورد انتظار در مصرف و نرخ بیماریها محاسبه میکند.
با این حساب، نتیجههای این پژوهش «سلامت دهان و دندان» را به فهرست دلایل مطرحشده برای بررسی مالیاتِ نوشیدنیهای شیرینشده با شکر اضافه میکند؛ موضوعی که معمولاً در کنار چاقی، دیابت و بیماریهای قلبیعروقی دربارهاش صحبت میشود، اما در این مطالعه به کاهش پوسیدگی، بیماری لثه و بیدندانی هم اشاره شده است.
رویکرد پیشگیریمحور
پیام اصلی مطالعه این است که تغییرهای کوچک در خریدهای روزمره وقتی در کل جمعیت اتفاق بیفتد، میتواند به دستاوردهای بزرگ سلامت منجر شود. جایگزین کردن نوشیدنیهای قندی با آب یا گزینههای بدون شکر میتواند مواجهه کودکان و بزرگسالان با شکر افزوده را کمتر کند و بار آینده بیماریهای دندانی را کاهش دهد.
اینکه استرالیا² در نهایت مالیات ۲۰ درصدی را اجرا کند یا نه، یک تصمیم سیاستی است؛ اما این مدلسازی میگوید چنین اقدامی میتواند فراتر از تغییر قیمت نوشابهها، با پیشگیری از میلیونها مشکل دندانی و افزایش سالهای عمرِ تعدیلشده با سلامت همراه باشد.
پانویس نامها:
¹ Griffith University
² Australia
³ BMJ Public Health