اولتیماتوم زنان استرالیاییِ «عروس داعش» از کمپ الروج
یازده زن استرالیایی که در رسانهها با عنوان «عروسهای داعش» شناخته میشوند، همراه با ۲۳ کودکشان که در کمپ الروج¹ در شمالشرق سوریه² نگهداری میشوند، به دولت آنتونی آلبانیزی³ اولتیماتوم دادهاند و خواستهاند دستکم کودکان به استرالیا⁴ بازگردانده شوند؛ حتی اگر این کار به جدا شدن کودکان از مادرانشان منجر شود. این گروه از زمان شکست سرزمینی داعش⁵ در سال ۲۰۱۹ در بازداشت مانده است. آنها میگویند هفته گذشته برای بازگشت تلاش کردهاند اما برگردانده شدهاند؛ در حالی که سازمانهای حقوق بشری و سازمان ملل⁶ شرایط کمپ را «غیرانسانی» توصیف کردهاند.
تلاش ناموفق برای خروج و روایتهایی از وضعیت کودکان
این زنان بهواسطه ازدواج با افراد مرتبط با داعش به این گروه نسبت داده شدهاند و بیش از هفت سال است در کمپ الروج که تحت کنترل نیروهای کرد⁷ اداره میشود، زندگی میکنند. طبق گزارشها، دوشنبه هفته گذشته آنها قصد داشتند برای پرواز به خانه از مسیر دمشق⁸ حرکت کنند؛ اقدامی که پس از دریافت گذرنامههای استرالیایی انجام شد، اما مقامهای سوری به دلیل نگرانیهای امنیتی مانع خروجشان شدند.
زهرا احمد⁹، مادری اهل ملبورن¹⁰، به گاردین¹¹ گفته است کودکانش دچار کابوسهای شبانهاند و مواردی از خودآزاری دیده میشود و درخواست کرده: «لطفاً بچهها را نجات دهید؛ بچهها بیگناهاند... بچههای ما نیاز دارند درمان شوند.» همچنین گزارش شده یک دختر ۱۱ ساله به نام بائیده¹² گفته است: «فقط میخواهم آزاد باشم و یک زندگی عادی داشته باشم.»
گزارشها درباره شرایط کمپ و هشدار درباره آسیبها
درباره وضعیت کمپ الروج و کمپهای مشابه، گزارشهایی از مشکلات بهداشتی، خطرات مرتبط با القای ایدئولوژی و آسیبپذیری نوجوانان و جوانان منتشر شده است؛ نکاتی که در تحلیلهای انستیتو واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک¹³ هم به آن اشاره شده است. مت تینکلر¹⁴، مدیرعامل Save the Children Australia¹⁵، گفته است کودکان در این پرونده «بیگناه» هستند و هشدار داده جدا کردن آنها از مادرانشان—که تنها تکیهگاهشان بودهاند—میتواند به آسیبی ماندگار و طولانیمدت منجر شود.
موضع دولت: عدم کمک به بازگشت
آنتونی آلبانیزی³، نخستوزیر، با موضعی سختگیرانه درباره زنان گفته است: «اگر تختتان را خودتان درست کنید، باید در همان بخوابید» و تأکید کرده دولت برای بازگشت آنها کمکی نخواهد کرد. او در گفتوگو با رادیوی ABC¹⁶ نیز گفته است: «ما موضع محکمی داریم... هیچ کاری برای کمک به بازگشت این افراد به استرالیا انجام نمیدهیم.»
تونی برک¹⁷، وزیر امور داخلی، برای یک زن (که نامش اعلام نشده) «دستور موقت منع ورود» صادر کرده که بر اساس آن ورود او به مدت دو سال ممنوع میشود. همچنین گفته شده بیشتر افراد این گروه شهروندان متولد استرالیا هستند و طبق Passports Act¹⁸ حقوقی دارند. برک اعلام کرده وضعیت این گروه در بلندمدت رصد شده، اما بر تفاوتهای موردی در پروندهها هم تأکید کرده است.
در سالهای قبل، دولت اسکات موریسون¹⁹ در سال ۲۰۱۹ هشت کودک یتیم را بازگرداند و در سال ۲۰۲۲ نیز چهار زن را همراه با ۱۳ کودک به استرالیا برگرداند.
فشار مخالفان و واکنش گروههای حمایتی
ائتلاف²⁰ پیشنهاد قانونگذاریای را مطرح کرده—که گفته میشود از سوی کمیته امنیت ملی در سایه آنها تأیید شده—تا برای کمک به بازگشت افرادی که به «نقاط داغ تروریستی» یا جرایم مرتبط نسبت داده میشوند، مجازاتهایی تا ۱۰ سال زندان در نظر گرفته شود. این طرح، تلاشهای افرادی مانند دکتر جمال ریفی²¹ را هم هدف میگیرد که گفته میشود در خاورمیانه²² در حال هماهنگکردن بازگرداندن خصوصی برخی افراد است.
جیمز پترسون²³، سناتور، استدلال کرده این افراد باید با اتهامها مواجه شوند و خارج از کشور بمانند و اولویت را «امنیت ملی» دانسته است. انگس تیلور²⁴، رهبر اپوزیسیون، هم خواستار بستن «در» به روی «افرادی که قرار است نفرت و خشونت بیاورند» شده است.
در مقابل، گروههای امدادی از این طرح انتقاد کردهاند. مت تینکلر این اقدام را یک «ایده خام» توصیف کرده که میتواند به کارهای انساندوستانه آسیب بزند. Catholic Social Services Australia²⁵ نیز از بازگرداندن افراد همراه با برنامههای بازادغام و حمایت صحبت کرده و در عین اشاره به ریسکهای امنیتی، از حقوق قانونی آنها گفته است. همچنین کریستل روس-امیلی²⁶، خواهر یکی از زنان بازداشتشده، خواستار همدلی با کودکان شده و گفته است: «به آنها فرصت بدهید.»
امنیت در برابر نگرانیهای انسانی
این پرونده میان نگرانیهای امنیتی—از جمله ادامه داشتن نفوذ ایدئولوژی داعش در برخی کمپها—و درخواستهای انسانی برای بازگرداندن کودکان و رسیدگی قضایی منصفانه بحثبرانگیز شده است. در این میان، اندرو بولت²⁷، ستوننویس، بر رد ایدئولوژی داعش پیش از هر تصمیمی تأکید کرده و گروهی دیگر بر حاکمیت قانون و روندهای قضایی اشاره دارند. آلبانیزی نیز طرحهای ائتلاف را «غیرجدی» خوانده و به این نکته اشاره کرده که در گذشته خود آنها هم بازگشتهایی انجام دادهاند. با مطرح شدن برنامههایی از سوی مقامهای کرد برای بستن کمپها در آینده نزدیک، فشارها ادامه دارد، اما موضع دولت همچنان بر عدم حمایت از بازگشت است.
پاورقی نامها و عناوین (English):
¹ al-Roj camp
² Syria
³ Anthony Albanese
⁴ Australia
⁵ ISIS
⁶ United Nations
⁷ Kurdish
⁸ Damascus
⁹ Zahra Ahmad
¹⁰ Melbourne
¹¹ The Guardian
¹² Baidaa
¹³ Washington Institute for Near East Policy
¹⁴ Mat Tinkler
¹⁵ Save the Children Australia
¹⁶ ABC
¹⁷ Tony Burke
¹⁸ Passports Act
¹⁹ Morrison government / Scott Morrison
²⁰ Coalition
²¹ Dr. Jamal Rifi
²² Middle East
²³ James Paterson
²⁴ Angus Taylor
²⁵ Catholic Social Services Australia
²⁶ Krystle Rosse-Emile
²⁷ Andrew Bolt