سفر به روس سی؛ یکی از دورافتادهترین مسیرهای قطب جنوب با شروع نزدیک استرالیا
برای مسافران استرالیایی که دنبال «لبهی نقشه» هستند، سفر دریایی به روس سی¹ در قطب جنوب² یکی از دورافتادهترین و سختترین ماجراجوییهای ممکن است. برخلاف مسیرهای رایج کروز قطب جنوب که معمولاً از آمریکای جنوبی شروع میشوند، هر فصل فقط تعداد کمی اکسپدیشن به شرق قطب جنوب³ و روس سی از منطقهی نزدیک استرالیا حرکت میکند؛ از جمله از هوبارت⁴ و دانیدن⁵. برای همین، برنامهی «استرالیا تا قطب جنوب» بیشتر از یک سفر رو به جنوب به نظر میرسد؛ این مسیر مثل پرتاب شدن به یکی از منزویترین مرزهای دریایی زمین است.
شلف یخی راس؛ بزرگترین توده یخ شناور جهان
در قلب این مرز دورافتاده، شلف یخی راس⁶ قرار دارد؛ بزرگترین تودهی یخ شناور جهان که سراسر سرِ روس سی را در قطب جنوب پوشانده است. همین مقیاس عظیم، بخش مهمی از جذابیت آن را توضیح میدهد: چشماندازی پهناور و سرد که سالها بهعنوان دروازهای به داخل قاره و مسیر برخی از مشهورترین اکسپدیشنهای قطب جنوب شناخته شده است. بهروزرسانیهای اخیر هم نشان میدهد منطقه چقدر برای علم و پشتیبانی فعال است؛ با ادامه داشتن برنامههای حملونقل دریایی و پروازهای Australian Antarctic Program⁷ برای جابهجایی نفرات و محمولهها در فصل ۲۰۲۶–۲۷.
زمانبندی و دسترسی؛ چرا روس سی مسیر «خاصتر» است
برای کسی که به چنین سفری فکر میکند، زمان و دسترسی نقش اصلی را دارند. فصل کروز قطب جنوب معمولاً در تابستان نیمکره جنوبی متمرکز است و از اواخر اکتبر تا مارچ ادامه دارد. با این حال، روس سی نسبت به مسیر کلاسیک شبهجزیره قطب جنوب⁸ تخصصیتر است و به همین دلیل، حرکتهایی که به استرالیا گره خوردهاند کمتر و قابلتوجهترند. بخشی از جذابیت سفر هم دقیقاً همین کمیاب بودن است: مسافر وارد منطقهای میشود که بیشتر با فعالیتهای علمی شناخته میشود تا گردشگری تفریحی.
چرا این آبها برای علم مهماند؛ از کشفهای زیر یخ تا سرنخهای اقلیم
آنچه شلف یخی راس و آبهای اطرافش را جذاب میکند، فقط اندازهشان نیست؛ اهمیت علمیشان هم هست. گزارشهای تازه از کشفهای جدید زیر یخهای قطب جنوب میگویند؛ از جمله شواهدی که نشان میدهد ساختارهای زمینشناسی پنهان و بزرگ میتوانند برداشت پژوهشگران را از گذشتهی عمیق قاره و رفتار یخها در امروز تغییر دهند. در خود منطقه روس سی هم دانشمندان همچنان مواد باستانیِ زیر یخ را تحلیل میکنند تا تصویر دقیقتری از شرایط اقلیمی گذشته و مسیرهای احتمالیِ افزایش سطح دریا در آینده به دست بیاورند. برای مسافر، این یعنی منظرهها فقط «دراماتیک» نیستند؛ بخشی از یک داستان علمی در حال شکلگیری درباره سیستم اقلیم زمیناند.
افقهای فصلی و سختی محیط؛ جایی که همهچیز به هوا و یخ بستگی دارد
این منطقه، حس واقعی فصلها و تابآوری انسانی را هم پررنگ نشان میدهد. گزارشهای ایستگاه Davis⁹ از Australian Antarctic Program⁷ از شرایط زمستانی در اواخر جون میگوید؛ جایی که انقلاب زمستانی نقطهی چرخش فصل است و بعد از آن، روشنایی روز خیلی آهسته برمیگردد. همین توصیفها روشن میکند چرا اکسپدیشن روس سی «حماسی» به نظر میرسد: این سفر فقط یک کروز تماشایی نیست؛ عبور از محیطی است که لجستیک، هوا و یخ، شکل تجربه را لحظهبهلحظه تعیین میکنند.
مسیرهای نزدیکتر به استرالیا؛ ترکیبی از دسترسی، کمیابی و مقیاس
از این زاویه، جذابیت سفر روس سی که به استرالیا نزدیک است، قابل فهم میشود: ترکیبی از دسترسی، کمیابی و مقیاس. شروعی نزدیک خانه، برنامهای که افراد کمی آن را تجربه میکنند، و مقصدی که هم به تاریخ اکتشافات قطبی وصل است و هم به علم امروز. برای سفرهای ماجراجویانه، بزرگترین شلف یخی جهان صرفاً یک نقطه برای دیدن نیست؛ جایی است که وسعت و دورافتادگیِ زمین را جلوی چشم میگذارد.
روایت یک سفر اکسپدیشنی: Ross Sea Odyssey با Aurora Expeditions
در روایت منتشرشده در The Sydney Morning Herald¹⁰، تمرکز روی یک سفر ۲۶ روزه با نام Ross Sea Odyssey¹¹ است که توسط Aurora Expeditions¹² اجرا میشود و روی کشتی تازهوارد Douglas Mawson¹³ انجام میگیرد. حرکت از دانیدن⁵ در نیوزیلند¹⁴ انجام میشود و برای بازار مسافران استرالیایی با این پیام معرفی میشود که پرواز کمتر و جتلگ کمتر دارد.
در مسیر، بخشهایی از جزایر سابقطبی¹⁵ دیده میشود و سپس برنامه به سمت شرق قطب جنوب و روس سی میرود؛ جایی که با یخهای شناور، حیاتوحش بزرگمقیاس و نقاط تاریخی گره خورده است. گزارش، این مسیر را متفاوت از برنامههای رایج شبهجزیره قطب جنوب توصیف میکند: روزهای دریانوردی بیشتر، وابستگی بالاتر به هوا، و تعداد فرودهای کمتر؛ یعنی چیزی نزدیکتر به «اکسپدیشن» تا یک برنامهی ثابت و قابل پیشبینی.
حیاتوحش و تاریخ اکتشاف؛ از کلبهها تا کلونیهای پنگوئن
در بخشهای تاریخی، به کلبههای مرتبط با دوره موسوم به Heroic Age¹⁶ اشاره میشود؛ از جمله مکانهایی که با نامهایی مانند ارنست شَکلتون¹⁷ و رابرت فالکون اسکات¹⁸ شناخته میشوند. روایت همچنین از کلونیهای بزرگ پنگوئن آدِلی¹⁹ و مشاهده پستانداران دریایی مثل نهنگها و اورکا²⁰ میگوید. در میانه مسیر هم از عبور کنار کوهیخِ جدولی B-22A²¹ یاد میشود؛ تودهای که از شلف یخی راس جدا شده و در سالهای بعد اندازهگیریهای بزرگی برایش گزارش شده است.
واقعیتِ هوای قطبی؛ تغییر برنامه و تصمیمهای لحظهای
گزارش نشان میدهد آبوهوا میتواند مسیر را خیلی سریع تغییر دهد؛ تا جایی که تصمیمهای ایمنیِ کاپیتان باعث میشود کشتی زودتر به سمت شمال برگردد. همین ویژگی، هویت این سفر را مشخص میکند: برنامهها «قطعی» نیستند و تجربهی نهایی با ترکیبی از یخ، باد، موج و پنجرههای کوتاهِ مناسب برای نزدیک شدن به ساحل شکل میگیرد.
ایستگاه پایانیِ مسیر: Macquarie Island
در ادامه، روایت به Macquarie Island²² هم میرسد؛ جایی که با جمعیتهای بسیار بزرگ پنگوئنها توصیف میشود و بخشی از جذابیت مسیرهای اکسپدیشنیِ مرتبط با استرالیاست.
پانویس نامها (اصل انگلیسی):
¹ Ross Sea
² Antarctica
³ East Antarctica
⁴ Hobart
⁵ Dunedin
⁶ Ross Ice Shelf
⁷ Australian Antarctic Program
⁸ Antarctic Peninsula
⁹ Davis
¹⁰ The Sydney Morning Herald
¹¹ Ross Sea Odyssey
¹² Aurora Expeditions
¹³ Douglas Mawson
¹⁴ New Zealand
¹⁵ subantarctic islands
¹⁶ Heroic Age
¹⁷ Ernest Shackleton
¹⁸ Robert Falcon Scott
¹⁹ Adelie penguins
²⁰ orcas
²¹ B-22A
²² Macquarie Island