افزایش چشمگیر بودجه آکاس در میانه نگرانی‌ها درباره پسماند هسته‌ای

افزایش هزینه‌های آکاس در بودجه فدرال ۲۰۲۶

بودجه فدرال ۲۰۲۶ استرالیا¹ افزایش قابل‌توجهی برای آژانس زیردریایی استرالیا² (ASA) در نظر گرفته و بودجه این نهاد را برای سال مالی پیشِ‌رو به ۵۱۲ میلیون دلار رسانده است. این رقم نسبت به بودجه قبلیِ ۳۸۵ میلیون دلاری، ۳۳٪ افزایش نشان می‌دهد. هم‌زمان، تعداد نیروها نیز ۳۷٪ رشد کرده و به ۱,۲۰۹ موقعیت شغلی رسیده است. این افزایش منابع در شرایطی مطرح می‌شود که تأخیرهای پی‌درپی در زمان‌بندی تحویل زیردریایی‌ها و ادامه‌دار بودن جست‌وجو برای محل نگهداری پسماند هسته‌ای، پرسش‌هایی درباره اجرایی‌شدن تعهدات مالی و فنی این توافق سه‌جانبه ایجاد کرده است.

جزئیات بودجه و افزایش چهار‌ساله منابع

جیم چالمرز³، خزانه‌دار، در ۱۲ می ۲۰۲۶ جزئیات بودجه را اعلام کرد و بر سطح بالای هزینه‌های دفاعی در پی «بدتر شدن شرایط راهبردی» در منطقه ایندو-پاسیفیک⁴ تأکید داشت. طبق اسناد بودجه، پیش‌بینی چهار‌ساله منابع ASA از ۱.۷ میلیارد دلار به بیش از ۲.۱۳ میلیارد دلار تا سال‌های ۲۰۲۸–۲۹ افزایش یافته است؛ یعنی ۴۳۱ میلیون دلار بیشتر از برآورد قبلی. همچنین بیشینه بودجه سالانه اکنون برای ۲۰۲۸–۲۹ حدود ۶۴۱ میلیون دلار پیش‌بینی شده که بالاتر از سقف قبلیِ ۵۲۹ میلیون دلار است.

در متن اسناد رسمی، «ستون اول آکاس» (AUKUS Pillar One) یعنی خرید زیردریایی‌های اتمیِ مسلح به تسلیحات متعارف از ایالات متحده⁵ و بریتانیا⁶ به‌عنوان بخش کلیدی امنیت دریایی استرالیا¹ معرفی شده است. در این اسناد به ویژگی‌هایی مثل پنهان‌کاری، برد، سرعت و ماندگاری این زیردریایی‌ها اشاره شده و نقش آن‌ها در بازدارندگی و ثبات منطقه‌ای برجسته شده است.

گزارش هم‌زمانِ مرور بودجه توسط وزارت دفاع استرالیا⁷ نیز به گسترش دامنه مأموریت ASA برای نظارت بر خرید، پشتیبانی عملیاتی و زیرساخت‌های مرتبط با ناوگان آینده اشاره دارد. همچنین پوشش لحظه‌ای ای‌بی‌سی نیوز⁸ درباره سخنرانی بودجه، همین ارقام را بازتاب داده و نقل کرده که چالمرز روی «سرمایه‌گذاری محتاطانه» در توانمندی‌های حاکمیتی تمرکز داشته است.

چالش پسماند هسته‌ای و ادامه جست‌وجو برای محل نگهداری

یکی از مسائل حل‌نشده، مدیریت پسماند رادیواکتیوِ ناشی از هسته‌های راکتور زیردریایی‌هاست؛ پسماندی که می‌تواند برای هزاران سال خطرناک بماند. با وجود وعده ریچارد مارلز⁹، وزیر دفاع، در سال ۲۰۲۳ مبنی بر این‌که طی ۱۲ ماه محل مناسبی معرفی می‌شود—ترجیحاً در زمین‌های دفاعی—تا اینجا اعلام رسمی درباره پیشرفت این موضوع منتشر نشده است.

در بودجه تازه، برای آژانس پسماند رادیواکتیو استرالیا¹⁰ مبلغ ۱۱.۹ میلیون دلار طی دو سال اختصاص داده شده تا مسیرهای اجرایی و برنامه‌ریزی لازم توسعه پیدا کند. در همین زمینه، گزارش‌هایی به چالش‌های مشابه در بریتانیا⁶ هم اشاره کرده‌اند؛ از جمله بررسی پارلمانی که درباره کاستی‌ها و مشکلات در پیشبرد آکاس صحبت کرده و محدودیت‌های ظرفیت کشتی‌سازی بریتانیا را مطرح کرده است. در داخل استرالیا¹ نیز تحلیل مؤسسه سیاست راهبردی استرالیا¹¹ (ASPI) در ۱۲ می این سطح از بودجه برای پسماند را «ناکافی» توصیف کرده و به سابقه طولانیِ ناکامی در یافتن محل اشاره داشته است.

تردیدها درباره زمان تحویل و ظرفیت آمریکا و بریتانیا

مسیر «بهینه» برای تحویل ناوگان، شامل دریافت سه زیردریایی کلاس ویرجینیا¹² از ایالات متحده⁵ در اوایل دهه ۲۰۳۰ (دو فروند دست‌دوم و یک فروند نوساز) و سپس زیردریایی‌های SSN-AUKUS¹³ است که قرار است از اوایل دهه ۲۰۴۰ در آدلاید¹⁴ ساخته شوند.

با این حال، در گزارش‌ها آمده که کارخانه‌های کشتی‌سازی آمریکا⁵ سالانه حدود ۱.۱ تا ۱.۲ زیردریایی تولید می‌کنند و همین موضوع باعث شده توان عملیاتی نیروی دریایی آن کشور پایین‌تر از سطح موردنیاز توصیف شود. سرویس پژوهش کنگره¹⁵ (CRS) نیز گزینه‌ای مانند چرخش زیردریایی‌های دارای خدمه آمریکایی در پایگاه‌های استرالیا¹ را مطرح کرده است.

در بریتانیا⁶ هم، گزارش‌ها از بخش کشتی‌سازی «کوچک‌شده» صحبت می‌کنند و می‌گویند این کشور باید ابتدا روی اولویت‌های فعلی مانند کلاس‌های Astute¹⁶ و Dreadnought¹⁷ تمرکز کند و سپس به SSN-AUKUS برسد.

در مجموع، هزینه‌های آکاس اکنون تا ۳۶۸ میلیارد دلار تا دهه ۲۰۵۰ برآورد می‌شود؛ رقمی که شامل پرداخت‌های ۴.۶ میلیارد دلاری به ایالات متحده⁵ و بریتانیا⁶ برای تقویت صنعتی نیز هست. گزارش‌های رسانه‌ای از جمله گاردین¹⁸، اس‌بی‌اس نیوز¹⁹ و پوشش ناین نیوزپیپرز²⁰ نیز به افزایش نیروهای ASA، نگرانی‌ها درباره پسماند و هشدار تحلیلگران درباره جدول زمانی اشاره کرده‌اند.

ابعاد گسترده‌تر در سیاست دفاعی

اسناد بودجه نشان می‌دهند دولت حزب کارگر استرالیا²¹ همچنان روی آکاس حساب باز کرده و در کنار آن، بحث‌ها و نقدهایی از سوی بخش‌هایی از صنعت و همچنین چهره‌های مخالف سیاسی درباره زمان‌بندی و هزینه‌ها مطرح است.

پاورقی نام‌ها و منابع انگلیسی
¹ Australia
² Australian Submarine Agency (ASA)
³ Jim Chalmers
⁴ Indo-Pacific
⁵ United States (US)
⁶ United Kingdom (UK)
⁷ Australian Department of Defence / Defence
⁸ ABC News
⁹ Richard Marles
¹⁰ Australian Radioactive Waste Agency
¹¹ Australian Strategic Policy Institute (ASPI)
¹² Virginia-class
¹³ SSN-AUKUS
¹⁴ Adelaide
¹⁵ Congressional Research Service (CRS)
¹⁶ Astute class
¹⁷ Dreadnought class
¹⁸ The Guardian
¹⁹ SBS News
²⁰ Nine Newspapers
²¹ Australian Labor Party (Labor)